Back to Papers  
   

Pyt Kramer (C)

HOE FRYSK IS IT FRYSK?


Omwurke ferzje fan in lzing holden foar it 15e Frysk Filologekongres, 9 des. 1999

[Printe yn Philologia Frisica Anno 1999, s. 127-163, Fryske Akademy, Ljouwert 2000.]
- - - -

Ynlieding Utslach Taheakke Literatuer Rekkenbld Wurdlist
Introduction Result Appendix Literature Spreadsheet Word_index


Summary. In this paper, it is calculated how much of Old Frisian is preserved in four modern Frisian dialects in the Netherlands and in Germany. This study is based on 197 word types that are most frequent, and with that on 65% of speech. The etymologic base appears in the appendix, based on work known from literature with observations of my own.
The result is presented in table I, together with the content of lost and of newly formed material and the content of word types derived from Dutch/Low German and from other languages. Table II shows the content of Old Frisian in the modern dialects and table III the distrution over the frequency categories. The content of characteristic Old Frisian material in the four dialects and in four non-Frisian dialects in the Dutch neighbourhood is presented in table IV.


Zusammenfassung. In dieser Studie wird berechnet wie viel des Altfriesischen bewahrt worden ist in vier neufriesischen Mundarten in den Niederlanden und in Deutschland. Sie bezieht sich dabei auf den 197 hufigsten Worttypen und damit auf 65% der Sprache. Die etymologische Grundlage erscheint im Anhang, auf Grund aus der Literatur bekannter Werke mit eigene Beobachtungen.
Das Ergebnis findet sich in Tabelle I, zusammen mit dem Gehalt an verlorenem und neugebildetem Material und dem Gehalt an aus dem Niederlndisch/ Niederdeutschen oder aus anderen Sprachen stammenden Worttypen. Tabelle II zeigt den Gehalt an Altfriesisch in den modernen Mundarten und Tabelle III die Verteilung ber den Hufigkeitsklassen. Der Gehalt an charakteristischem altfriesischem Material in den vier Mundarten und in vier nicht-friesischen Nachbarmundarten in den Niederlanden erscheint in Tabelle IV.





Oersichtskaart fan'e behannele tongslaggen.

YNLIEDING.

Dizze stdzje besiket nei te gean hoefolle fan it oarspronklike Frysk bewarre is yn 'e moderne tongslaggen. Foar dat oarspronklike Frysk rjochtsje wy s drby needsaaklikerwize op it skriftlik oerlevere Aldfrysk. Mei Sjlin (1969:7) neame wy Aldfrysk (Afr.) alles wat foar 1550 ferskynd is. Dr heart dus noch wol de al aardich 'gewoan' lykjende taal fan Bogerman (1542/1551) by, mar oan 'e oare kant sille wy faaks ek wolris in Aldfrysk wurd tsilje as it neffens syn lding net oarspronklik Frysk wze kin en net faak as Aldfrysk oerlevere is. Fierders kin by ntbrekken fan in wurd yn 'e Aldfryske oerlevering dochs soms t de Nijfryske lding flaat wurde dat it om in oarspronklik Frysk wurd giet (hjir b.g. by it haadwurd 110 libben, by it bywurd 112 wei en by guon tiidwurdsfoarmen).

Fan de Nijfryske tongslaggen wurde neist it Westerlauwersk Frysk (Wlfr.) neigien it Skiermuontseachsk (Skm.), it Sealtersk (Sfr.) en it Mooringer Noardfrysk (Nfr.). Dr is in praktyske reden foar, nammentlik dat yn dy gefallen omkearde wurdboeken of -listen t in oare taal wei beskikber binne. Tagelyk jout dat in aardige sprieding oer it taalgebiet, wylst it Skm. as in lokale tongslach faaks better mei it Sfr. en Nfr. te ferlykjen is as de algemiene Wlfr. ferkearstaal.

Eins soe men foar sa'n ferliking de hiele wurdskat besjen moatte, mar dat is hast gjin dwaan. Boppedat, as it derom giet oft dy Fryske eftergrn fan ynfloed is op allerhanne ferskynsels, dan giet it der benammen om ynhoefier't it algemiene karakter fan in tongslach Frysk is. In grif Aldfrysk erfwurd as tjoud 'kwea' makket it Grinslnsk net ta in Fryske tongslach; dr is it te seldsum foar.

Om dy reden is it fan belang om rekken te hlden mei de wurdfrekwinsje. Wat faker in wurd (wurdtype) foarkomt, wat swierder moat weage oft it al of net fan Fryske fkomst is. No docht it gelokkige feit him foar, dat wy foar it Wlfr. oer sa'n frekwinsjelist beskikke fan 'e hn fan van der Veen (1984). Dy list berst op it "korpus Frysk", dat gearstald is t Wlfr. tekstfragminten t it tiidrek 1800 oant 1950. It giet drby dus om skreaune taal, mar om 't wy oars net hawwe, moatte wy dat mar oannimme as fertsjintwurdiger fan 'e sprutsene taal fan dy tiid. Foar it Sealtersk is om dy reden ek de noarm fan wat konservativere teksten nommen, lykas dy fan it Lesebouk foar Seelterlound t sawat 1955. Foar de oare tongslaggen is tgien fan de gongbere wurdboeken, dy 't ek wol frij konservatyf wze sille.

Van der Veen jout de 197 meast foarkommende wurdtypen, dy't meiinoar 65% fan alle wurdtekens beslagge. Dat rint fan de mei 5,99% oant wylst mei 0,04%. Yn 'e frekwinsjelist hat van der Veen dy persintaazjes mei 10.000 fermannichfldige. Dy wurdfrekwinsjes slagge op it Wlfr. en it is fansels mglik dat de frekwinsjes yn 'e oare tongslaggen wat oars binne - sa komt yn it Sealtersk dwoo 'dwaan' gauris foar yn 'e betsjutting 'jaan' en binne de betsjuttingsfjilden fan Sfr. schlle, wolle, moute, muuge oars as dy fan Wlfr. sille, wolle, moatte, meie. Lykwols is der om praktyske redenen fan tgien, dat de Wlfr. frekwinsjes oeral jilde.



It wurdmateriaal t de Nijfryske tongslaggen wurdt nderbrocht yn 'e folgjende rubriken:

- Orizjineel Frysk (O) is alles wat neffens de normale taalntjouwing t it Aldfrysk flaat wurde kin.

- Weirekke (W) binne alle Aldfryske foarmen dy't yn in Nijfryske tongslach net mear foarkomme; faak is de derby hearrende funksje (b.g. namfal, slachte) ek ferdwn.

- Nijfoarming en analogy (A) binne alle foarmen dy't troch bysndere ntjouwingen t oare Fryske foarmen ntstien binne en faak orizjineel Fryske foarmen ferfongen hawwe.

- Nederlnsk en Nederdtsk (N) binne alle foarmen dy't net t it Aldfrysk, mar wol t dy buortalen flaat wurde kinne (ek Mnl. en Mnd.).

- Deensk en oare talen (D) is alles wat net t Aldfrysk, Nederlnsk of Nederdtsk flaat wurde kin.

Hjir wurdt ek neigien hoefolle Frysk trochkrongen of bewarre bleaun is yn 'e tongslaggen fan 'e omkriten. Drta binne ndersocht it Biltsk (Hollnske kolonisaasje binnen Frysk taalgebiet), it Grinslnsk en it Westfrysk (wierskynlik ntfryske nder resp. Nederdtske en Hollnske ynfloed) en it Stellingwerfsk (oarspronklik net-Frysk grinsgebiet).

Yn it Aldfrysk kaam al gns mienskiplik Wgerm. materiaal foar, mar it liket folslein ynoarder om dat yn 'e moderne Fryske tongslaggen ek as Frysk te beskgjen. By de net-Fryske tongslaggen kin dat net snder mear, om't se mei frij grutte wissens gns materiaal fan net-Fryske oarsprong befetsje. Om op dat gebiet gjin nwisse faktoaren yn te bringen, haw ik allinne it persintaazje berekkene wat karakteristyk Aldfryske marktekens hat. Dat jout oanlieding ta de rubryk:

- Karakteristyk Frysk (K). Dat is alles wat neffens de normale taalntjouwing net t de buortalen flaat wurde kin, mar wol t it Aldfrysk. Drby binne dingen as in skerpe begjin-s of in ynfinityf-tgong op -e net foldwaande om in wurd by K nder te bringen, want dat binne oanpassings dy't by ntliening maklik oanbrocht wurde. Dus beskgje ik b.g. sitte nt as karakteristyk Frysk. Om ta in goede ferliking te kommen wurdt K ek fststeld foar de Fryske tongslaggen en foar it Aldfrysk, wat op himsels ek wol wer nijsgjirrich is. K is part fan O.

Yn 'e taheakke wurdt dat twurke foar de 197 meast frekwinte wurdtypen neffens de list fan van der Veen. Foar elke rubryk wurdt foar elk wurd in faktor tusken 0 en 1 fststeld, dy't oanjout ynhoefier't dat wurd dryn thsheart. Foar elke beskge taal of tongslach moat de som fan dy faktoaren (tsein K) foar elk wurd gelyk wze oan ien. De fierdere behanneling wurdt tlein by it earste wurd: de.





UTSLACH.


I. Fertsjintwurdiging fan 'e Aldfryske wurdskat yn it Nijfrysk

% Wl.Frysk Skierm Sealtersk Mooringer
Frysk 74 76 82 81
Weiwurden 17 16 6 8
Nijfoarming 4 3 1 2
Ndl./Nd 5 4 10 7
Oare talen 0,1 0,1 0,2 2,2*
*(2,0% Deensk)

Jout andert op'e fraach: "Hoefolle fan it Aldfrysk is bewarre bleaun?" Dr komt it Sealtersk it heechste by t 'e bus en it Westerlauwersk Frysk it leechste. Yn it Wlfr. is it measte weiwurden, mar dat hat ek de measte nijfoarmings; op dat gebiet is it Sfr. konservatyf. Wol hat it Sfr. de sterkste bydrage fan Nederlnsk/Nederdtsk en it Mooringer Nfr. lit mei 2% in ddlike Deenske ynfloed sjen. It Skiermuontseachsk gedraacht him fierhinne as it Wlfr.





II. Gearstalling fan it Nijfrysk

% Wl.Frysk Skierm Sealtersk Mooringer
Frysk 89 91 88 88
Nijfoarming 5 4 1 3
Ndl./Nd 7 5 11 7
Oare talen 0,1 0,1 0,2 2,4

Wurdt berikt troch de weiwurden foarmen net mei te tellen. It risseltaat jout andert op 'e fraach: "Hoe Frysk is it Frysk?" Dat is yn alle fjouwer gefallen sawat itselde.





III. Ferdieling fan it bewarre Frysk oer de 197 wurdtypen

  % Wl.Frysk Skierm. Sealtersk Mooringer Trochinoar
1-19 33 68 69 76 81 74
20-55 17 79 87 93 86 86
56-197 15 81 80 86 76 81

Dat jout de ferdieling neffens wurdfrekwinsje. De 19 meast foarkommende wurdtypen mei drby gns funksjewurden beslagge 33% fan de wurdtekens. By de lste 142 wurdtypen sitte meast ynhldswurden. De ferdieling fan bewarre Frysk sit trochinoar net sa'n sterk ferrin yn, dat de 35% net besjoene wurdtekens sil net folle fan dit risseltaat fwike.





IV. Persintaazje karakteristyk Frysk

% Aldfrysk Wl.Frysk Skierm. Sealtersk Mooringer Biltsk Grinslnsk Westfrysk Stellingwerfsk
1. Alle Aldfrysk=100 42 21 22 39 31 2,1 0,8 3,4 0,1
2. Bewarre = 100 42 29 29 47 38      

Rigel 1 jout andert op 'e fraach: "Hoefolle is as karakteristyk Aldfrysk werom te kennen?" Dr komt it Sealtersk ticht yn'e buert fan it Aldfrysk sels. De net-Fryske tongslaggen sitte fier nder de Fryske; it Westfrysk komt noch it heechste t 'e bus.

Rigel 2 jout andert op 'e fraach: "Hoefolle fan it bewarre Aldfrysk is karakteristyk?" Dr is t te sjen dat it Sealtersk aardich heger sit as it Aldfrysk. Dr folget t, dat it Sfr. benammen karakteristike wurden bewarre hat, wat gearhingje kin mei de funksje fan geheimtaal (ferl. Minssen 1854:148ff). It Wlfr. drfoaroer sit folle leger as it Afr. en is dus benammen karakteristyk Frysk kwytrekke. It Grinslnsk liket op Sealtersk wat hast alle karakteristike Frysk kwytrekke is; eins allinne it nopfallende er is dan oerbleaun.

1 Yn tabellen III en IV telle lykas yn I de weiwurden foarmen wol mei.

2 Benammen yn tabel IV wike de risseltaten f fan wat ik op it kongres prissentearre haw; dat komt om't alles no mear yn detail berekkene is.





-.-.-.-



TAHEAKKE. (Yn .htm licht ferbettere en rutsene lden oanjn mei , , , , ) - Wurdlist

1. de 'der'. It Afr. beskate lidwurd hie yn th, thiu, th aparte foarmen foar manlik, froulik en meartal en boppedat noch trije foarmen then, ther-, thes foar de fhinklike namfallen (Sjlin 1969:35). Fan dy seis foarmen bewarret it Nfr. trije (di, j, da) en it Sfr. fjouwer (di, ju, doo, dn), dat jout O = 0,5, resp. 0,67; ferl. Spenter 236. Nfr. e, Sfr. de, e beskgje ik as ferkoarte foarmen fan da, doo. Yn it Wlfr. fine wy oeral de. Ik nim mei Siebs Gr1355f. oan dat dat ntstien is as in byfoarm snder klam (sa ek Ndl.: de Vries 107). It Wlfr. en it Skm. hawwe hjir dus gns ferlern en krije drom O = 0,17. De oergong th- > d- is hjir ldwettich en hat drom gjin ynfloed op 'e orizjinaliteitsfaktor. Koartsein: O=0,17/0,17/0,67/0,5 foar efterinoar Wlfr., Skm., Sfr. en Nfr. De rest is by dit wurd weirekke: W=0,83/0,83/0,33/0,5.

Foar Wlfr. de jout van der Veen in wurdfrekwinsje fan 59972 (dus hast 6% fan alle wurdtekens) en dat levert mei O = 0,17 in orizjinaliteitsfrekwinsje op fan 10195, ek foar it Skm. Oerienkomstich jildt foar it Sfr. en it Nfr. 40181, resp. 29986. Mei help van v.d. Veen syn artikel kin soks ek foar de oare wurdtypen berekkene wurde.

Afr. th , Sfr. Nfr. di soe yn prinsipe t Mnl. die, Mnd. di(e) (v. Loey 43, Lasch 218) ntstien wze kinne, mar om 't dat eins oeral troch de, dei (b.g. Schnhoff 181) ferfongen is, sil in yn de omkriten fan it Fr. taalgebiet foarkommend di, die nei alle wierskyn fan Fryske oarsprong wze. Afr. thiu kin al net iens t it Mnl. of Mnd. fkomstich wze, is dus karakteristyk Frysk en allyksa th.. Afr. thes, ther-, then- kinne wol t it Mnl. of Mnd. stamme en binne dus net-karakteristyk, likemin as Sfr. dn, ferl. ek Iemslnsk den (Schnhoff 118). Dus K=0,5/0/0/0,5/0,5 foar resp. Afr., Wlfr., Skm., Sfr. en Nfr.

2. it 'es; das'. Wlfr. art. it < pron. pers. n. it as enklityske njonkenfoarm by hit (Gr1356, 1353f). Ndl. het > et troch ynfloed fan et < dat (de Vries 254f.). Fan beide Afr. foarmen (thet; hit) hawwe it Wlfr. en it Skm. eins mar in healen (it) bewarre (O=0,33), it Sfr. ien (dt/'t) (O=0,5) en it Nfr. (dt/hat/'t) beide (O=1), koartsein O=0,33/0,33/0,5/1. De rest is weirekke: W=0,67/0,67/0,5/0. Neffens Mnd. it; et; dat, Mnl. het, hit, -et, -t; dat binne allinne Afr. thet en Sfr. dt karakteristyk: K=0,5/0/0/0,5/0.

3. en 'und'. Net by Siebs, Lo en Sp. Franck Et. 155 neamt Ndl. en, Mnl. ende "ablautend met ohd. unta, unti." Wlfr. en, Nfr. n < Afr. anda, enda, mar Sfr. un < Nd. (neist 5% n). Grif sil by dit faak nbeklamme bynwurd assimilaasje in rol spylje. O=1/1/0,1/1, W=0/0/0/0 en foar de Nederlnsk-Nederdtske oarsprong N=0/0/0,9/0. K=0/0/0/0/0.

4. wze 'sein'. De Afr. ynfinityf wesa fine wy oeral wer, mei in aparte ldsntjouwing yn Skm. wazze (Spenter 61). Dit tiidwurd hat noch gns oare foarmen, dy 't wy elk op 0,1 rekkenje as se misse. Afr. meartal notiid (prs.) sen(d) en doetiid (prt.) sg. was binne yn it Wlfr. en Skm. ferlern gien (Spenter 98, ferl. Lo21), dus O-0,2. By Sfr. sunt Gr 1196, 1331 twiveljend oer Nd. ynfloed, mar de Nd. omkriten hawwe allegear umlaut. De Nfr. foarm (san) mei iere ferkoarting t *snd (Lo19). Wlfr. en Skm. wie grif nijfoarming t pl. wiene.

It fslutend mulwurd (part.prt.) Afr. wesen, Skm. wein, ween, Sfr. weesen, Nfr. wn is yn it Wlfr. ferlern gien; west sil nder Hollnske ynfloed ntstien wze (Johnston, TFT9.1-8,18), dus -0,1. Dit leveret O=0,7/0,8/1/1, N=0,1/0/0/0 en foar de nijfoarmings en analogy A=0,2/0,2/0/0. Foar Afr. weren ferl. Mnd. wren: K=0/0/0/0/0.

5. fan 'von'. Afr. fon, fan hie grif al yn it ldste stadium 'Dunkelung' fan a foar nasaal (Gr1180) > Sfr. fon, Nfr. foon (Lo230). Yn Awfr. 'Rckbildung' ta a (Gr1369) > Wlfr. []] (ferl. Gr1411f.). Skm. fan mei normale ntjouwing ta []] (Sp45, 96). O= 1/1/1/1. Mei Oerfrysk o, mar Awfr. a (Gr1180): K=0,5/0/0/1/1.

6 in 'einer'. It nbeskate lidwurd Afr. en hat yn it Nfr. oeral schwa-fokaal, mei drnjonken yn it Sfr. [o]. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

7. dat 'jener; das; da'. De fokaal fan Afr. thet is allinne yn it Sfr. bewarre bleaun. Ldwettich e > allinne Skm. (Sp67). Afr. that (> Wlfr. dat, Nfr. dt) troch ynfloed fan th, thm, mar Wang. dait t tht (Gr1355f.), dus yn it Afr. gjin ienheids-sitewaasje. O= 1/1/1/1. Neffens de fokaal: K=1/0/0/1/0.

8. yn 'in; hinein'. Fan Afr. in, on hat as ferhldingswurd (prep.) on it yn it Nfr. wn neist in as bywurd (adv.) (Ef142, net yn Gr). Yn it Mooringer Nfr. is de sitewaasje no sa, dat in- en nj- yn gearstallings as 'yn' brkt wurde, mar nj- ek neist an- as 'oan' (Sjlin 1988). Nfr. in [In] t " < (germ.) i durch Frhdehnung im Anlaut" (Lo21) mei as oare fbb. is 'is' (allinne Halligen), ik 'ik', il 'yl' (Sfr. Ielt). Gewoanlik Germ. i > Nfr. a (Lo146ff.), Moor. ban 'bin'. Ferl. 10.

It Sfr. ferhw. in toant gjin rekking ta [i], mar wol it as earste lid fan gearstallings brkte ien- neist oun- mei funksje-nderskied. Ferl. Wang. in; iin-, oon-. Skm. yl (Sp il) wurdt troch Sp147 by Awfr. i = germ. i nderbrocht, mar it liket lykas ndl. eelt fan nddlike fkomst te wzen (Franck Et. 147, de Vries 149). Allinne foar Skm. yn komt Sp256 dan op "awfr. = germ. i mit Dehnung durch Emphase" (Sp257). Ferl. Nhd. ein (Drosdowski e.o. 130). Yn it Sfr. is it bywurd ek rutsen: deer ien (Kramer 1992:381). Yn it Mnd. fyn ik neat oer sa'n rekking, ferl. Mnd.Wdb. dar-inne en ek net foar it Nnd., b.g. Schnhoff 185 in, 205 rin.

Wy moatte drom wol oannimme dat de rekking yn it Frysk snder ynfloed fan bten ta stn kommen is, mei de drby foarkommende funksjeferdieling. Dat de fokaal krekt yn it bywurd en de gearstalling rutsen waard, is drby net sa frjemd; yn dy posysje kriget it partikel ornaris fierwei de measte klam. Bogerman 78x in as ferhw. en 2x yn, wrby 't it yn nr. 210: Is t tienst de wyn, So hallie id seyl yn ddlik op 'e gearstalling *ynhallie slacht. Ik nim drom oan dat de funksjonele rekking in algemien Afr. ferskynsel wie. As wy boppedat nj/oun as oarspronklik beskgje, kinne wy it folgjende steatsje opmeitsje:

  ferhw. byw. en/of gearst. O W
Skm.& Wlfr. yn (rutsen) yn (rutsen) 0,33 0,67
Sfr. in (net rutsen) ien (rutsen) + oun 1 0
Nfr. in (rutsen) in (rutsen) + nj 0,67 0,33
Allinne in is net karakteristyk: K=1/1/1/0,67/0,33.

9. hawwe 'haben'. Afr. b (hebba, habba) > Nijfr. w (tsein yn Sfr.) troch ynfloed fan hevest 'hast' en heveth 'hat' (Lo204). Afr. hest, *heth nei analogy fan dest, deth mei Skm. lange fokaal (Sp73), ferl. Sfr. hst. De e fan hebba < hest, *heth (Sp73); yn Wlfr. algemien a.

Doetiid sg. Skm. (Wlfr.) hie < Afr. hde Sp202; ferl. woe (52). Nfr. hi < Anfr. *hde foar he-de troch ynfloed fan dde 'die' (Lo47). Sfr. hiede, diede mei ie ynstee fan i faaks troch ynfloed fan minder klam. Mulwurd Afr. heved, hevd > Sfr. hiwed (Ockholm hift Lo190), mar Nfr. Moor. hdj nei analogy fan doetiid (Gr1271). Wlfr. hn(d) (Skm. haun) < hnda 'heine' (Gr1271), mar earder < hawen (Boersma 92, Sp308), ferl. Halligen heen (Lorenzen 148). Nijfoarming, mar al jong Afr.: -0,05 (sj. ek 19). O=0,95/0,95/1/1, A=0,05/0,05/0/0. Yn it Afr. binne allinne hede, heved karakteristyk: K=0,2/0,15/0,15/0,2/0,2.

10. ik 'ich'. Sfr. Wang. ik, Hylpersk yk mei fokaal [i] yn kontrast mei Nnd. Wlfr. Skm. ik mei [I], lykas grif Bogerman ick. Hylpersk yk mei 'emphatische Dehnung' (Franck/van Haeringen 75, Sp91), ferl. Kluge/Mitzka by ich. Allyksa Nfr. ik mei i t < i 'durch Frhdehnung im Anlaut' (Lo21), oars soe it *ak oplevere hawwe. It liket der op dat Skm. Wlfr. ik in algemien-Fryske rekking mist hat, wat wol hast oan frjemde ynfloed taskreaun wurde moat: O=0,5/0,5/1/1. N=0,5/0,5/0/0. K=1/0/0/1/1.

11. dr 'da, dort'. Wlfr. dr, Skm der, Sfr. Nfr. deer < Afr. ther (Gr1280, Lo46, Sp110). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1. Biltsk der, dr en Westfrysk deer K=1.

12. te 'zu'. (Sj. 51). Wlfr. te hat schwa, faaks al yn Awfr. te (Gr1250). Wang. mei u < Germ. (Gr1381), lykas Skm. to (Sp236) en grif ek Sfr. tou, Nfr. tu. Yn it Skm. stiet it ek kreas in 'e rige by jo en ho, mar dat is nearne yn 'e oare tongslaggen sa. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

13. as 'als'. Afr. alsa, mar ek al as mei tfallene l (Gr1262, Sp51). Yn 'e dielbetsjutting 'wannear't' hawwe it Sfr. en it Nfr. wan. Mglik t it seldsume Afr. hwene 'as; oant' (Kluge/Mitzka 837 by wann). Net by Siebs en Lfstedt. Ik beskgje it as in jonger lienwurd. O=1/1/0,5/0,5, N=0/0/0,5/0,5. Ferl. Mnl. alse, as: K=0/0/0/0/0.

14. mar 'aber'. Afr. mer, mar (Gr1255). Wlfr. mar mei a t Afr. e (Sp72). Nfr. mn (en dus Sfr. man) t (M)nd. man Lp192. Drneist Sfr. aber, ouers, uurs, Nfr. ouers 'lykwols'. Net Afr., mar al Harl. auferst, Wang. ber(st), Wursten auer (Remmers 5), lder Nfr. averst (Ziesemer) grif as Wang. br < Nd. (Gr1380), ferl. Mnd. aver(s(t). O = 1/1/0/0, N=0/0/1/1. Ferl. Mnl. maer, mar, mer: K=0/0/0/0/0.

15. op 'auf'. Wlfr. op < Afr. up, op njonken uppa, oppa, opa Sp124. JongSkm. p Sf232. Neffens Spenter rint hjir de ldsntjouwing gelyk oan dy by de buortalen. Sfr. op, ap yn ddlik kontrast ta Sealter Nnd. up. By gebrek oan better: O = 1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

16. mei 'mit'. Skm. mooi mei Awfr. ai? = Germ. e (nei m) + d (Sp290, ferl. Gr1415, 1430, Ef140). Nfr. ma < Afr. mith(e)? Lp238. Sfr. md yn ddlik kontrast ta Nd. mit; yn gearstallings mei tiidwurden mee- (< =Afr. mithi, mede?). Dat nderskied net yn it Wlfr., Skm., Nfr. en ek net yn it Wang. (mit- Ehrentraut 572f), mar wol Mnd. bywurd mede, medde (selten mit), ferhw. mit (Lbben/Walther 222,232). Dus Afr. mith generalisearre yn Skm., Wlfr., Nfr. en mithi yn it Wang., wylst it Sfr. beide noch hat. O=0,5/0,5/1/0,5, W=0,5/0,5/0/0,5. Ferl. Ndl. met/mee-: K=0/0/0/0/0.

17. sa 'so'. Sfr. soo, Wlfr. sa < Afr. s, mar faaks nderskate ntjouwing fan foarmen mei mear of minder klam (Gr1255). Nfr. s grif t *sw < *sw < *swa, Got. swa (Lo45) en Skm. so mei o < Awfr. = Germ. wa (Sp236). O=1/1/1/1. K=1/1/1/0/1, fanwege de fokaal.

18. net 'nicht'. Wlfr./Skm. net, Afr. n-wet, Bogerman naet, Hylpersk naat mei Awfr. < Afr. < Germ ai (Sp180) en sa grif Sfr. nit, ferl. Harl. nat. Foar Nfr. Moor. ai, Syltersk ek ferl. Deensk ikke, ej. O=1/1/1/0. D=0/0/0/1. K=1/1/1/1/0. Borchling seach yn neet, neit [Grinslnsk nait] Aldfryske resten (ferl. Remmers 1:147), mar dat is net karakteristyk fanwege Ndl. niet.

19. sille 'sollen; werden'. Sfr. schlle, Nfr. schale, Bogerman schille < Afr. skila, skela. De k is ferdwn yn Wlfr. Skm. sille (Sp83), Wang. sil, Harl. *sillen (Remmers 138) troch ynfloed fan Ndl. zullen resp. Nd. slen (Gr1329), mar dr moat it ek ferklearre wurde. Foar it Nhd. troch 'Konsonanten-Erleichterung an unbetonter Satzstelle' (Kluge/Mitzka 714) as gefolch fan de funksje as helptiidwurd (deVries 1992:872). Faaks spilet dan de betsjutting mei: de Sfr. betsjutting 'ferplichte wze = mssen' kriget grif mear klam as de Wlfr. 'fan doel wze = werden'. Dy betsjutting n de tspraak mei allinne s- lykje net oarspronklik Frysk en binne dan troch westlike ynfloed ferspraat: O-0,3.

Sille heart ta de preteritopresentia lykas ek 24 kinne, 44 moatte, 67 witte, 102 meie en drby 52 wolle. Dy einigen yn notiid 2 oarspronklik op -t (v.Bree333) yn Skm. satte < Afr. skalt (Sp69) njonken analogysk skelt, skilt > Nfr. scht (Lo218, O-0,05), mar -s- ynlaske yn Sfr. schst, Wlfr. silst (O-0,1). De -n fan notiid pl. Afr. skilun, Nfr. schan, Sfr. schllen ferlern yn Wlfr. en Skm. (O-0,05).

Yn it Afr. is gjin mulwurd oerlevere, mar de preterito-presentia sille oarspronklik to-participia hn hawwe (Kluge, Urgermanisch 174), dat Skm. sed, Sfr. schuld/schild en Nfr. schljt sille oarspronklik wze. Wlfr. sild/sillen is lykwols nij t 'e presensstam makke (O-0,1). Meiinoar O=0,45/0,65/0,9/0,95, A=0,25/0,05/0,1/0,05 en N=0,3/0,3/0/0.

De Fryske notiid-foarmen binne troch de fokaal aardich karakteristyk (tsein Mnl. Holl. (Westfrysk?) hi sel njonken sal, v. Loey 88), mar de Afr. doetiid skolde, skulde stiet ticht by Mnd. scholde, schulde (Lasch 244). K=0,6/0,6/0,6/0,6/0,6.

20. wat 'was; etwas'. Sfr. wt < Afr. hwet (Gr1358). Awfr. e < germ. a mei toanferheging is Skm. algemien ta wurden (Sp67ff), sels dr 't it Ndl. e hat: strk. Yn it Wlfr.en Nfr. bart dat lykwols allinne by pronomina as wat, dat resp. wt, dt. Awfr. haet (noch Hylpersk het, hette) troch ynfloed fan aet, naet? Gr1254, of faaks ynfloed fan 'e dr ferdwne w? (ferl. Gr1177). Mar dat ferklearret net de moderne foarm wat, dy't drom wol t it Ndl. oernommen wze sil, faaks om't er yn sitewaasjes mei klam better funksjonearre. Lo195ff. swijt deroer, mar yn Nfr. wat kin him ek soks foardien hawwe (ferl. huum 'hwa'). Dan dus foar it Wlfr. en Nfr. resp. Ndl. en Nd. ynfloed. Ferl. noch Wang. wut. O=0/1/1/0 en N=1/0/0/1. Neffens de fokaal: K=1/0/1/1/0.

21. oan 'an'. Skm. oon, Wlfr. oan < Awfr. n (Sp215f). Afr. on betsjutte 'oan' en 'yn' en sa fuortset yn Nfr. nj (Lo89) en Sfr. oun (ferwachte oon) neist Afr. Sfr. an. O=1/1/1/1. K=0,5/1/1/0,5/1 om 't Afr. an net karakteristyk is.

22. dy't 'der..' (zurckweisend). Wlfr. dy't < th + t (ferl. Skm. Wlfr. at, oft Sp118) hat lykas by de (1) fan de seis Afr. foarmen fiif ferlern, it Skm. (dy't, jo't, da't) en it Nfr. trije en it Sfr. (di der ensfh.) twa: O=0,17/0,5/0,67/0,5. W=0,83/0,5/0,33/0,5. Fanwege ndl. die binne thi, dy, di net karakteristyk: K=0,33/0/0,33/0,33/0,33.

23. ek 'auch'. Skm. aik < Afr. k (Sp179) en sa grif mei ferkoarting Wlfr. ek, ik en Sfr. uk en faaks ek Nfr. uk: O=1/1/1/1. K=1/1/1/0/0.

24. kinne 'knnen'. Yn Skm. kinne binne 'kenne' en 'kinne' gearfallen (Sp86)< Afr. kanna en sa yn sprutsen Wlfr.: O-0,05. Nfr. koone, Sfr. konne < Afr. konna (Gr1328, 1180). Doetiid 3 Sfr. kude (ferl. wude, 35) en Nfr. k < Afr. *kthe (ags. ce, Lo36) mei ffal fan 'e swakke tgong yn it Nfr. (O-0,05). Wlfr. koe, Skm. ke nei analogy fan soe, woe (Gr1206 en Sp236, O-0,05). Mulwurd Sfr. kud, Nfr. kt origineel (ferl. 19), mar Skm. ked mei ferkearde fokaal (O-0,05) en Wlfr. kind/kinnen nijfoarming neffens de notiid: O-0,1. Totaal: O=0,8/0,85/1/0,95 en A=0,2/0,15/0/0,05. Fanwege Mnl. Mnd. konnen; kennen allinne *kth- ensfh. karakteristyk: K=0,3/0,2/0,3/0,3/0,3.

25. syn 'sein/e'. Skm. Wlfr. syn < Afr. sn (Sp263) en sa Sfr. sien, Nfr. sin (Gr1355). Foar akk. sg. mask. ntstie foar dbel n ferkoarting fan 'e stamfokaal: Afr. sinne > Sfr. sin, Nfr. san en sa by myn en dyn (Gr1355); yn Wlfr. en Skm. weiwurden: O=0,5/0,5/1/1 en W=0,5/0,5/0/0. De m. foarm sinne net Mnl. Mnd.: K=0,5/0/0/0,5/0,5.

26. har 'ihr/e'. Pron.poss.fem. Wlfr. har, Sfr. sg. hier, Nfr. sg. har ensfh. < Afr. hire. Pl. Sfr. hiere blykber < Afr. hira, mei drnjonken hiara nder ynfloed fan 'e nom. hia > Wg. jr, Nfr. pl. jare ensfh., Hylpersk jaer en yn analogy mei de fem. Nfr. haer (Oldsum), Wlfr. har (Gr1354, ferl. Lo178). Mar i > a is gjin Wlfr. ntjouwing! Skm. hr, neffens Sp62f. mei Awfr. e = germ i troch ynfloed fan r faaks troch ynfloed fan minder klam > Bogerman har, harre, Wlfr. har (Sp62f). As refleksyf Sfr. sik < Nd. O=1/1/0,67/1 en N=0/0/0,33/0. Fanwegen Ndl. haar: K=1/0/0/0,67/0,5. Grinslnsk h- as teken fan Fryske fkomst (ferl. Remmers 2:231f.) nbrkber troch Ndl. h-.

27. dan 'dann'. Skm. dn < Afr. thanna, thenne; than (Sp49) en sa grif Wlfr. Sfr. Nfr. dan. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0 troch Ndl. Nd. dan.

28. foar 'fr; vor'. Skm. feur mei lienfoneem (Sp321, 326) sil kwealik in ntliend wurd wze, likemin as Wlfr. Sfr. foar, Nfr. for. Ferl. Gr1429, Lo238. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

29. om 'um'. Skm. om < Afr. um(e), umme (Sp130), Nfr. am < Afr. *imbe, ferl. Ags. ymbe, Nnd. m(me) Lo155. Oer Wlfr. o foar koarte u Gr1204; grif foar in part allinne grafysk nderskied. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/1.

30. komme 'kommen'. Sfr. kuume < Afr. kuma (Gr1202, Gr1388). Skm. komme mei Awfr. o = Germ. u (Sp122). Nfr. kaame < *kima neffens kimth (Lo182). Sfr. notiid sg. 3 kumt mei [o] troch dbel byld (Gr1202). Nfr. kamt < *kimth < *kimith < *kumith Lo155.

Afr. doetiid 3 km nei analogy fan pl. (Gr1315,1254,1212) > Nfr. Halligen kum, Moor. km en idem Skm. koom (Sp216). Yn Sfr. koom, Wlfr. kaam sille wy earder mei rekking Afr. a yn quam sjen moatte, mei analogyske tfal fan 'e w (ferl. Gr1254). Nfr. mulwurd kiimen < Afr. ekemen mei rutsene fokaal (Lo115f). Idem Sfr. keemen (> doetiid 3 keem). Skm. komd, Wlfr. komd/kommen nijfoarming op grn fan notiid. O=0,9/0,9/1/1 en A=0,1/0,1/0/0.

Afr. kuma-kam/kmon-kemen is karakteristyk, mar sa net notiid sg. 3 kumth, komt (Gr1266), likemin as sg. 2 en Wlfr. Skm. analogysk sg. 1 en mulwurd en Wlfr., Skm. en Sfr. doetiid: K=0,8/0,4/0,4/0,7/1.

31. no 'jetzt; nun'. Wlfr. no, Sfr. nu, Nfr. n, Skm. nu, neu < Afr. n (Gr1226, 1388, Lo44, Sp253). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

32. sizze 'sagen'. Sfr. kweede, Wang. quider, Cadovius quidden (Remmers 117) < Afr. quetha, njonken Wlfr. sizze, Nfr. seede, Awfr. sidza. In aardige illustraasje fan it dialektferskaat jout Bogerman, dy't sels sidze, seit skriuwt, mar yn in Grinslanner Frysk rymke de doetiid qua brkt (de Boer 226). Aldste foarm grif quetha, mar sidza fanwege assibilaasje fan g t germ. *seggjan (Gr1187, 1299, Lo193) grif ek al lang Frysk, faaks yn in wat oare betjutting. Skm. seze mei Awfr. [I] Sp84. Nfr. seede mei dd [< dz] < gg (Lo193). Doetiid Skm. sei mei Afr. ei < Germ. ag (Sp285). Sfr. kwad mei a troch w-ynfloed (Gr1317, 1179). Mulwurd Skm. seid mei Awfr. ei < Germ. agi (Sp284). O=1/1/1/1. Afr. quetha karakteristyk, mar sidza allinne foar foarmen mei assibilaasje (0,4). Dus mei (1+0,4)/2=0,7: K=0,7/0,4/0,4/1/0,4.

33. dy 'der/jenige'. O=0,17/0,5/0,67/0,5, W=0,83/0,5/0,33/0,5 en K=0,33/0/0,33/0,33/0,33 as by 22.

34. him 'ihn'. Skm. him, Nfr. ham < Afr. him (Sp95, Lo154) en sa Wlfr. Sfr. him. De datyf Afr. hine > Sfr. ene, oars weiwurden (O-0,33). Refl. Sfr. sik < Nd. (O-0,33). O=0,67/0,67/0,67/0,67, W=0,33/0,33/0/0,33 en N=0/0/0,33/0. K=0/0/0/0/0.

35. wurde 'werden'. Wlfr. wurde mei ur < Awfr. ir (Gr1413), Skm. wezze mei e < Afr. e (Gr1426) en z < rd (Gr 1433). Sfr. wide < *wertha (Gr1190, 1314). Nfr. wrde mei troch iere ferkoarting of gjin rekking yn helptiidwurd mei minder klam (Lo59). Doetiid sg. Skm. wes, pl. wezzen is nijfoarming mei de fokaal t 'e notiid (O-0,2), mar Wlfr. waard < Afr. warth (Sp107); Wlfr. pl. waarden t sg. (O-0,1). Doetiid Nfr. sg. wrd < pl. wrden < Afr. (Lo38) en sa Sfr. pl. wuden > sg. wud, wude (O-0,1). Mulwurd Nfr. wrden, Sfr. wuden < Afr. wrthen, mar Skm. wezzen en sa grif Wlfr. wurden t 'e notiid (O-0,1). O=0,8/0,7/0,9/0,9 en A=0,2/0,3/0,1/0,1. Afr. allinne doetiid pl. wurdon, mulwurd wrthen (westlik worden) karakteristyk: K=0,15/0,2/0,2/0,2/0,2.

36. hy 'er' is oarspronklik: Gr1353f., Sp271. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

37. by 'bei'. Afr. b wikselt fan fokaal, ofhinklik fan 'e klam (Gr1220). Skm. bi < Afr. *bi mei minder klam, om 't Afr. b Skm. *b oplevere hie (Sp148). Nfr. bai troch rekking fan i (Lo25). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

38. er 'er'. Enklitysk pron. fem. & pl. er faaks t in ferbining fan hi mei swak beklamme ther (Gr1354). Fanwegen oeral Nijfrysk se njonken Afr. hiu ensfh. tink ik hjir earder oan in oarspronklike dbelfoarm yn enklise, ferl. nhd. er. O=1/1/1/1. Untbrekt yn Mnl. en Mnd.: K=1/1/1/1/1. Grinslnsk e, er (ter Laan 297, 154), Borkum er (Remmers 2:221f.) wurdt sels fan Heeroma (1959:85) as in (Aldeast)frysk relikt beskge: K=1.

39. hja 'sie'. It Afr. nderskate sg. fem. hiu, hio > Sfr. ju, Nfr. j, Skm. jo n pl. hia > Sfr. joo, Nfr. ja, Skm. ja (Gr1353, Sp236,274). By Skm. jo rinne Afr. hiu en it demonstrativum thiu (33, ferl. 1) trochinoar (Sp236), lykas ek by Sfr. ju en Nfr. j. Yn it Wlfr. binne beide foarmen gearfallen ta hja (<Afr. hia) f Wldfrysk ju (< Afr. hiu?), dus O-0,5. O=0,5/1/1/1 en W=0,5/0/0/0. K=1/1/1/1/1.

40. s 'uns; unser'. Skm. Wlfr. s < Afr. s, se Sp238. Idem Nfr. Hall. us (Lo36) en Sfr. us (Gr1352). It ldnderskied []-[y:] yn Nfr. pron.pers. s, pron.poss. s (ferl. Gr1225f.) al 1860 by Bendsen 209. Drtroch wat nwis, mar dochs O=1/1/1/1. Fanwege Mnl. Flaamsk uus, Mnd. Nnd. us: K=0/0/0/0/0.

41. wy 'wir'. Wlfr. Skm. wy, sfr. wi < Afr. w (Gr1352, Sp148). Mooringer Nfr. we [veei] wiist op in al lder we (Gr). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

42. wol, wel 'wohl'. Skm. wal mei a < Awfr. e (Sp69, Gr1426). Nfr. Hall. vil (Moor. wlj) < Anfr. wl (Lo69), lykas ek Sfr. wil mei Aefr. (Gr1386). Drneist snder klam Sfr. wul [vol], wl [vl] = w l mei Ablaut Gr1387, mar liket earder ynfloed fan w en l, lykas by wolle (52) en sa foar Wlfr. wol njonken trop wel O=1/1/1/1. Mnl. wel,.. wole, Mnd. wl; wol, wal: K=0/0/0/0/0.

43. my 'mir; mich'. Skm. Wlfr. my, Sfr. mi < Afr. m (Gr1351, Sp148). Nfr. me < Afr. *me- (Gr). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

44. moatte 'mssen'. Skm. motte, Wlfr. moatte, Sfr. moute, Nfr. mtje, Hall. me < Afr. mt- (Sp228, Lo81, Gr1330f). Notiid meartal -n (sj.19) weiwurden yn Skm. en Wlfr. (O-0,05), mar bewarre yn Sfr. mouten, Nfr. mnje, Hall. mn. Yn Wlfr. en Sfr. sterke fariaasje yn stamfokaal. Doetiid 3 Skm. most, Wlfr. moast, Sfr. moaste, Nfr. Hall. moost < Afr. moste (Sp134, Lo227, Gr1330f, 1395). Foar ffallen fan -e sj. 9. Wlfr. mulwurd moatten nijfoarming (ferl. 19, O-0,1), mar Skm. most, Sfr. moast, Nfr. moost < Afr. *most. O=0,85/0,95/1/1 en A=0,15/0,05/0/0. K=0/0/0/0/0.

45. nei 'nach; nahe'. Skm. nooi, Wlfr. nei < Afr. ni 'tichteby' (Sp293), krektlyk as Sfr. nai, Nfr. ni (Gr1214, 1304, Lp145). Folle frekwinter Sfr. tter, Nfr. eefter < Afr. efter 'nei ta; neffens' (Gr1390, Lo190) weiwurden yn Wlfr. en Skm.: O-0,9. O=0,1/0,1/1/1. W=0,9/0,9/0/0. K=1/0,1/0,1/1/1. Westfrysk nei: K=0,1.

46. t 'aus'. Skm. Wlfr. t, Sfr. ut, Nfr. t < Afr. t (Gr 1225f., Sp240, Lo35). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

47. al 'schon; all'. Skm. Wlfr. al 'all' < Afr. al, ael 'all, ganz', it lste mei rekking foar ferienfldige geminaat (Sp51), lykas grif ek Sfr. aal, Nfr. l. De folle frekwintere betsjutting 'schon' (Sfr. al, Nfr. l, ferl. Lp194) komt yn alle fliedkundige neislachwurken slim oan 'e krapperein en sil fia 'wol' ntstien wze t 'e earste betsjutting, faaks fia gearstallings as mnl. mnd. alrede. Yn 'e konjunksje ('alhoewol't') brkt it Sfr. wan .. uk, it Nfr. hwlj, ldt. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

48. men 'man'. Skm. min, Wlfr. men, lykas Mnl. Mnd. men < man (Sp102). Sfr. me neist man < Afr. ma (Gr1250, mar by Minssen 1965:35 m). Ik doar hjir gjin fkomst te nderskieden: O=0,5. Nfr. huum t 'e stam fan hwa (Gr1358) slacht lykas literr Wlfr. men allinne op jinsels, fljk op oaren. O=0,5/0,5/0,5/0. A=0/0/0/1. N=0,5/0,5/0,5/0. K=0/0/0/0/0.

49. sjen 'sehen'. Wlfr. sjen, Skm. sjain, Nfr. siinj < Afr. si (Gr1193, Sp279, Lp122, Kramer 1996:214f.), mar ferlies fokale tgong (O-0,05), dy't yn Sfr. sjoo bewarre bleaun is. Skm. ik sjai, Sfr. sjoo, Nfr. sii < Afr. *si (sj. 58), mar Wlfr. ik sjoch nijfoarming < sjocht (Gr1178) (O-0,1). Wlfr. hy sjocht < Afr. siucht (Gr1198, Lp139, Sp275). Skm. wy sjaie, Nfr. siie < Afr. sith mei tafoegjen fan -e (O-0,05), net yn Sfr. sjoo. De -th oeral opjn (tsein yn Wang. sjt), mar dat wurdt net rekkene, om't it by de hjir ferlike tongslaggen neat tmakket. Wlfr. sjogge nijfoarming (Kramer 215), O-0,05.

Doetiid Wlfr. Skm. hy seach, Nfr. sch, Sfr. saach < Afr. sach (Gr1317f., Lp14, Sp184). Wlfr. Skm. wy seagen, Nfr. schen t 'e sg. (O-0,1), mar Sfr. seegen < Afr. sgon (Gr1317f.). Mulwurd Sfr. blouked < Afr. *bilkad (Gr1317) by *lkia, ferl. Nfr. lke (Ef232f., Lo83), lder Wlfr. loaitsje (Gr1416). Nfr. snj, Sfr. (fer)sin, Hylpersk siend < Afr. *sn (Gr1193, Lo55). Wlfr. sjoen nei analogy fan jn (Gr1193), mar earder < *sien, ferl. lder Hylpersk seeond (Sp255). Skm. syn t in -foarm (Gr1193, ferl. Sp255) of < Ndl. zien?

O=0,7/0,8/1/0,8. W=0,05/0,05/0/0,05 A=0,25/0,15/0/0,15.

Afr. sach, sien net kar.: K=0,8/1/0,9/0,9/0,8. Remmers (1994:152) fynt Fryske fkomst yn Eastfrysk Nd. 2,3 sg. du schst, he scht (foar fierder Nd. shst, s(h)t oer) en sa grif yn Grinslnsk zugst, zugt. Opmerklik dat soks ek yn 'e rnegebieten te finen is: Iemslnsk zyXs, zyX (Remmers neffens Schnhoff 195), Stell. allinne 2 sg. zicht (Bloemhoff e.o. 57), mar Ruinen zet (Sassen 114). Blykber is hjir h-tfal troch Fryske ynfloed weibleaun: K=0,2, Stell. 0,1.

50. oer 'ber'. Skm. ieur, Wlfr. oer, Sfr. uur, Nfr. ouer < Afr. r, *wer (Sp248, Gr1261, 1388, Lo45). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

51. ta 'zu'. Allinne Wlfr. ta apart, tink < Afr. te, ti, ablautend njonken t (de Vries, Et. 725) of ferhw. Germ. *ta njonken bywurd *t (Kluge 889). Sfr. tter wai 'nei ta': O=1/1/0,9/1. A=0/0/0,1/0. K=0,3 (ti)/1/0/0/0.

52. wolle 'wollen'. Afr. Richth. 1150: willa, wella; doetiid mear welde, wilde as benammen Wlfr. wolde troch Ablaut (Gr1332). Mar yn oare Germ. talen is -o- let en komt dr benammen yn 'e doetiid foar. Seldsum Afr. notiid wol- faaks earder troch ynfloed fan w en l (Knop 25) en sa Wang. wul- en Sfr. wol-. Dan ldwettich, lykas Skm. wille (Sp99,89) en Nfr. wal (Lo155).

Notiid 2 Skm. wotte t Afr. wilt, weltu, Bog. wottu ensfh. (Sp66) en sa Sfr. wolt < Awfr. e = germ. a mei Umlautsfaktor. Nfr. wt 'willst' mei e < troch iere ferkoarting (Lo218). Wlfr. wolst hat -t ferfongen troch -st : O-0.05. De lde pl. tgong -th is oeral ferlern gien (sj. 49); yn Sfr. wollen, Nfr. wan ferfongen troch -n fan 'e preterito-presentia.

Nije swakke doetiid Ndl. wilde njonken wou(de) < *wolda (V.Bree 336, Franck Gram. 143). Drneist troch ffal fan -de nije 'sterke' doetiid-foarmen (Nnd. wull [vol], Nfr. wlj < *weeil- < Afr. welde (Lo55), Wang. weil, Sfr. wl [vyl], wil [vil] (< *wilde, ferl. schielde njonken schilde), Wfr. woe, Skm. we, Ndl. wou (< *wolda). Offal fan -de folle faker Wlfr. as Ndl.: soe, koe, hie, die en oars as Ndl. pl. Wlfr. woene, soene, koene, hiene, diene. Drby wie < wier, pl. wiene < wierene. Faaks ek woene < *woerne < *woedene, wat de [c] yn 'e fokaal ferklearje soe (oars Sp236). Mulwurd Nfr. wljt (Lo55), Sfr. wild, wld en Skm. wed < Afr. *weld. Wlfr. wollen, wold nijfoarmings neffens notiid (Gr1333, O-0,1). Totaal

O=0,85/0/0/0, A=0,15/0/0/0. Wlfr. Skm. doetiidsfoarmen binne karakteristyk, mar jongere ntjouwing: K=0/0/0/0/0.

53. of 'oder', Skm. of < Afr. jef mei faaks o < e by minder klam (Sp118, ferl. Gr1282) en sa grif Sfr. of, af. Nfr. unti ferl. Deensk enten. O=1/1/1/0. D=0/0/0/1. Mnl. of, ofte, jof, Mnd. of, ef, if, jof: K=0/0/0/0/0.

54. jo 'Sie'. Afr. nom. *ji (Gr1352) > Skm. je, jy, Sfr. nom. ji en Afr. dat.akk. jo, Sfr. dat.akk. jou. Dus alhiel bewarre yn Sfr., mar weiwurden yn Nfr.: d (sj. 94). O=0,5/0,5/1/0. W=0,5/0,5/0/1.As nom. is jo jong, dus K=0/0/0/0/0, ek foar Stell. jow, alhoewol't it neffens Kloeke en Sassen (s.299) Frysk is. Grinslnsk joe is gjin Frysk (Heeroma 1960:113f).

55. myn 'mein/e. Sj. 25. O=0,5/0,5/1/1. W=0,5/0,5/0/0. K=0,5/0/0/0,5/0,5.

56. se 'sie'. Enklitysk pron. fem. & pl. se is in orizjinele foarm fan 'e stam si- (Gr1353). Ferl. 38. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

57. gean 'gehen'. Sfr. Nfr. gunge < Afr. gunga (Gr1321ff., Lo240). Skm. gain, Wlfr. gean < Afr. gn (Sp181). Notiid 3 Skm. hy gie, Wlfr. giet < al Afr. gt (Sp215), mar net oarspronklik (Kramer 1996:216); dus Stell. giet net Frysk. Notiid pl. Wlfr. wy geane, Skm. gaie nijfoarmings neffens ynfinityf (Kramer): O-0,1. Doetiid Sfr. geen, Wlfr. gie, gong nei analogy fan mulwurd (Gr1322, 1324, O-0,05). Skm. ging, Wlfr. gyng, Sfr. ging, Nfr. ging, gng < Afr. ging, geng (Sp208, Lo116). Mulwurd Nfr. gingen < Afr. egengen (Lo112). Wlfr. Skm. gien, Sfr. geen < Afr. gn (Gr1321) faaks nei analogy fan dn. Wlfr. gongen faaks < Afr. gangen nder ynfloed subst. gong. O=0,85/0,9/0,95/1. A=0,15/0,1/0,05/0. Afr. gung- is karakteristyk: K=0,6/0/0/0,6/0,6.

58. dwaan 'tun'. Ynfinityf Skm. Wlfr. dwaan, Nfr. dnj < Afr. du (Gr1333f., Spe283, Lo143f., Kramer 1996:214f.) mist fokaal-tgong (O-0,05), beholden yn Sfr. dwoo. Notiid pl. Wlfr. Skm. wy dogge, Nfr. doue < Afr. duth mei tafoegjen -e (O-0,05), net yn Sfr. dwoo. Notiid sg. 3 Sfr. hi dd, Nfr. deet < Afr. deth (Lp148). Skm. Wlfr. hy docht troch fljocht ensfh. (Sp277), mar earder < dogge (Kramer 213ff., O-0,1). Notiid sg. 1 Sfr. ik dwoo < Afr. *du (Gr1333). Wlfr. Skm. doch, Nfr. dou < dogge, doue: O-0,1. Doetiid sg. 1,3 Skm. dech troch slech 'sloech' (Sp231, O-0,2). Wfr. die, Sfr. diede, Nfr. di < Afr. dde (Gr1333, Lo46), sj.52. Mulwurd Skm. Wlfr. dien, Sfr. din, Nfr. dnj < Afr. dn (Gr1333f., Sp203, Lo 53). O=0,7/0,5/1/0,8. W=0,05/0,05/0/0,05, A=0,25/0,45/0/0,15. Doetiid Afr. dede(n) net karakteristyk: K=0,8/0,8/1/0,8/0,8. Mulwurd Biltsk deen(d) njonken daan(d), Westfrysk dein njonken daan levert K=0,05.

59. wer 'wieder'. Skm. wier, Wlfr. wer < Afr. wither (Sp268) en sa grif Sfr. wier. Nfr. wider < whsser (Bendsen 242). Nfr. wi faaks < with njonken wither (Lp238, ferl. Gr1261). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

60. dit 'diese'. Skm. Wlfr. dit < Afr. thit (Sp90) en sa Sfr. dit, dt. Nfr. nijfoarming dtdeer (Gr1357) troch Deenske ynfloed (Lo5), mar ek faaks mei't Afr. thit > Nfr. *dat. O=1/1/1/0, A=0/0/0/0,5, D=0/0/0/0,5. K=0/0/0/0/0.

61. troch 'durch'. Skm. Wlfr. troch < Afr. thruch Sp129 en sa Sfr. truch (ferl. Gr1259, 1260, 1306). Nfr. dr is Nd. lienwurd (Lp207). O=1/1/1/0. N=0/0/0/1. K=1/1/1/1/0.

62. jim/me 'ihr'. Skm. Wlfr. jim(me), Nfr. jam < Afr. jemma < *ji + man, lykas ndl. gijlieden (Sp96). Mar man is iental; drom earder datyffoarm fan ji (Jrgensen neffens Sp96). Nfr. besitlik jargne is nijfoarming (Gr1352). Sfr. ji; jou < Afr. (Gr1352, 1355). O=0/0/1/0. A=1/1/0/1. K=1/0/0/1/0. Wlfr. jimme is jong, krekt as dan Biltsk jim(me), westlik Grinslnsk en Stell. jim (ferl. Remmers 1:162), neffens Heeroma 1959:83 Fryske ekspnsje fan 'e 17e-18e ieu: K=0.

63. oar 'ander'. Skm. eeur, Wlfr. oar < Afr. ther, r (Sp299) en sa Sfr. uur, Nfr. ouder (Ef96), ferl. Gr1264, 1275, Lo87. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1. Stell. eer grif lykas Westfrysk ar < *aar (Franck, Et. 17), ferl. Aldsaksysk thar: K=0.

64. hjir/re 'hier'. Skm. hier, Wlfr. hjir < Afr. hr (Sp268, mei lit.) en sa Nfr. Halligen hir (Lo5), Moor. heer, Sfr. hier (Gr1218). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

65. mear 'mehr'. Sfr. moor, Nfr. mr, Skm. mair < Afr. mr (Gr1261). Skm. mair, Wlfr. mear < Afr. adv. m(r), m(r), adj. mra (Sp181). Afr. mr ldwettich en mr < eigsw. mra (Lo138f). Halligen mor < koarte njonkenfoarm (Lp24). O=1/1/1/1. K=1/0/1/1/1.

66. grut 'gro'. Sfr. groot, Hylpersk grt < Afr. grt (Gr1387, 1421). Sfr. komp. gratter (Gr1360), Nfr. Ockh. grat, Hall. grot [Moor. grut] < *gratt mei ferkoarting yn Komp. en Sup. < Afr. grt (Lp54, ferl. Gr1393), mar Skm. got < ndl.-nd. grt mei metatese en ferlern gean fan r (Sp137). Wlfr. Skylge grct blykber < Afr. grt, mar Wlfr. grœ^ct net Frysk (Gr 1415, < ndl. groot Ef285) njonken grut < komp. grutter. Faaks kontaminaasje *great mei Ndl. groot. Dan O=0,5/0/1/1. N=0,5/1/0/0. K=1/0,5/0/0/0, om't it Sfr. en Nfr. ticht by it Nd. kommen binne.

67. witte 'wissen'. Skm. wyte < Afr. wita (Sp146). Notiid 3 sg. Skm. wet < Awfr. *w2t (Sp180), feralgemiene yn Wlfr. witte (Sp146) neist dialektysk wite < wita, lykas Nfr. Hall. wac, Moor. waase (Lo175, Lp244, Ef145). Nfr. Hall. (hi) vit < lde 2 < Germ. ai (Lo107). Sfr. wiete, hi weet < Afr. wita, wt en Sfr. du waast rigelmjittich < *waist, Afr. *wast (Gr 1327). Meartalstgong bewarre yn Sfr. wi wieten. Doetiid Skm. Wlfr. hy wist < Afr. wiste (Sp93) en sa Nfr. wust (Lp103), Sfr. wiste. Mulwurd Skm. wyten, Wlfr. witten (Sp146) neffens buortalen orizjineel, mar earder nijfoarming nder frjemde ynfloed. Skm. wist, Sfr. wist, Nfr. wust neffens Afr. doetiid sg. wist (Sp146, Lp103), nijfoarming dus. It mulwurd is net Afr. oerlevere; bestie it faaks net? O=0,6/0,7/0,9/0,7. A=0,4/0,3/0,1/0,3. Foarmen mei weet-, wist- net kar.: K=0,75/0,8/0,8/0,7/0,8.

68. gjin 'kein/e'. Skm. gin, Wlfr. gjin is lienwurd [<ndl. geen] (Sp213). Sj. 129. O=0/0/1/1. N=1/1/0/0. K=1/0/0/1/1.

69. goed 'gut'. Skm. ged, Wlfr. goed < Afr. gd (Sp230) en sa Nfr. gdj (Lo81) en Sfr. goud (Gr1222f.). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

70. ris 'einmal'. Sfr. insen, Nfr. iinjsen < Afr. genityf nes, nis (Gr1364) en sa grif Skm. 'es (ferl. iens(e) 'ienris', Sp210). Sfr. moal < eenmoal < Nd. lienfoarm (Gr1364). Wlfr. (ien)ris < Afr. *rse 'reis' (Ef155) en dan faaks nijfoarming. O=0,5/1/0,5/1. A=0,5/0/0/0. N=0/0/0,5/0. K=0/0/0/0/0.

71. stean 'stehen'. Nfr. stnje (ferl. Lo87), Sfr. stounde < Afr. stnda (Gr1318f,1386). Skm. stain, Wlfr. stean < Afr. stn (Sp181). Westlik stn, stt ntliend (Kramer 1996:216ff.), mar al Afr. Notiid sg. 3 Sfr. stoant, Nfr. stoont < Afr. stanth (Gr1184, 1318ff, 1386, Lo88). Wlfr. hy stiet, Skm. stie < Afr. stt(h) (Gr1320, Sp215). Doetiid 3 Skm. stech (mei ynfloed fan slech Gr1321, Sp232, ferl. 72, O-0,1), Sfr. stude, Nfr. st < Afr. std (Gr1319). Wlfr. stie < mulwurd stien (Gr1321) mei ynfloed gie, die Ef238 (O-0,1). Mulwurd Skm. Wlfr. stien (Sp211), Sfr. steen < Afr. (ur)stn (Gr1320, 1428). Nfr. stnjen < Afr. stendin (Lo113). O=0,9/0,9/1/1. A=0,1/0,1/0/0. Afr. stn, stt net kar.: K=0,75/ 0,1/0,1/1/1.

72. jaan 'geben'. Nfr. jeewe < Afr. ieva (Lo204). Skm. Wlfr. jaan nijfoarming neffens slaan, dwaan (Sp291), mar earder < Afr. i 'tajaan' (Gr1195, 1334), wat drtroch bewarre is. Notiid sg. 3 Skm. jeeut, Wlfr. jout, Nfr. jeeft < Afr. iefth (Sp291, Lo209). Doetiid sg. 1, 3 Nfr. jif < Afr. (Lo51), mar Skm. jech, Wlfr. joech nijfoarmings neffens slech, sloech (Sp231, ferl. Gr1334, 1195; hat folle legere frekwinsje!). Neffens my earder < if mei ynfloed fan Afr. *iach by i (ferl. Gr1179, O-0,05). Mulwurd Skm. jeeun, Wlfr. jn < Afr. ieven (Sp291, ferl. Gr1316) en sa grif Nfr. jwen. Sfr. drfoar reeke, hi rakt.. < Afr. rka, hi racht.. (Gr1326, 1290). Funksje-oername troch Nfr. dnj, Sfr. dwoo net ferrekkene, likemin as Nfr. et jeeft, Sfr. dt rakt 'der is'. O=0,95/0,95/1/1. A=0,05/0,15/0/0. K=1/0,95/0,95/1/1.

73. jit/te 'noch'. Allinne Wlfr. jit(te) 'noch' < Afr. ita ensfh., ferl. Ingelsk yet (Richth.847). Sj. 75. O=1/0,5/0,5/0,5. N=0/0,5/0,5/0,5. K=1/1/0/0/0.

74. litte 'lassen'. Wfr. litte (ynfloed oare klassen, Gr1324f.) < hy lit (Gr1213, O-0,1). Sfr. lite, Skm. liete, Nfr. ltje < Afr. lta (Gr1322, Sp205, Lo47). Notiid sg. 1, 3 Sfr. hi lt, Skm. lat, Nfr. leet < Afr. let mei iere ferkoarting (Gr1213, Sp72, Lo196) en sa Wlfr. lit. Doetiid sg. Sfr. Wlfr. liet < Afr. lt resp. lt (Gr1218), mar Skm. lat, Nfr. leet neffens notiid nijfoarme (Sp72, Lo196, O-0,1). Mulwurd Skm. latten, Wlfr. litten ek sa (O-0,1). Sfr. lt, Nfr. leet < doetiid (Lo196, O-0,1). O=0,8/0,8/0,9/0,8. A=0,2/0,2/0,1/0,2. Afr. doetiid lt, lt net kar.: K=0,8/0,7/0,7/0,8/0,7. Westfrysk leite: K=1 (mar ferl. van Bree 1977:157-160).

75. noch 'noch' njonken jitte (73). Skm. nach, Wlfr. noch < Afr. noch, nach (Sp118). Frij let lienwurd: O=0,5/0,5/0,5/0,5. N=0,5/0,5/0,5/0,5. K=0/0/0/0/0.

76. alle 'alle'. Skm. le, Wlfr. alle binne bgde foarmen by al, alles (Sp52, ferl. 47). Sfr. aal doo < Afr. alle th. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

77. ien 'ein/e'. Skm. Wlfr. ien (Sp210), Sfr. een, Nfr. iinj < Afr. fem. n; Sfr. aan, Nfr. n < Afr. mask. n (Gr1165, 1361, Lo105, Lp23). Yn Skm. en Wlfr. is mask. weirekke. O=0,5/0,5/1/1. W=0,5/0,5/0/0. Afr. n net kar.: K=0,5/0/0/0,5/0,5.

78. tinke 'denken'. Skm. Wlfr. tinke, Nfr. tnke, Sfr. toanke < Afr. thanka (Afr. e = Germ. a mei umlautsfaktor, Sp84f, Lp31, Gr1184). Umlautsprodukt foar nasaal of l + konsonanten bewarre bleaun en yn Wlfr. ta e, i, yn Sfr. ta a, oa (Nfr. ) ntwikkele (Gr1183ff). Doetiid sg. 1, 3 Skm. Wlfr. tocht, Sfr. toachte, Nfr. toocht < Afr. tochte (Sp115, Lo231, Gr1326). O=1/1/1/1. Afr. stimleaze th: K=1/1/1/1/1. De o fan doetiid en mulwurd Eastfrysk Nd. docht Remmers (1994:152), Biltsk, Grinslnsk, Westfrysk, Stell. docht-, Noard-Emslnsk doXt-, mar Sd-Emslnsk daXt- (Schnhoff 199), fierders dcht (Bollmann 12), daecht- (Book 286), dacht- (Sassen 117) liket nettsjinsteande westlik Mnl. dochte (de Vooys 65) dochs karakteristyk: K=0,1.

79. want 'denn'. Skm. Wlfr. want < Afr. hwant (Sp49), wylst Sfr. Nfr. dan < Nhd. dann, denn snt begjin 15de ieu (Kluge, Et. 121). Alder Nfr. Ziesemer wante. O=1/1/0/0. N=0/0/1/1. K=0/0/0/0/0.

80. Frysk 'friesisch'. Skm. Friesk < Afr. frsisk (Sp208). Nfr. Freesk [en Sfr. Frisk] mei lde < < Germ. 2 (Lo195) en sa Frasch, of mei i-ld (Gr1153). Wlfr. Frysk < eastlik (R) friseska? of yntellektuele nijfoarming njonken dialektysk Fries(k). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

81. dy 'dir; dich'. Skm. Wlfr. dy (Sp148), [Sfr. di], Nfr. de < Afr. th (Gr1351). O=1/1/1/1. Ferl. Mnl. di, Mnd. d, d (Franck Gr. 175, Lasch 213). K=0/0/0/0/0.

82. ja 'ja'. Sfr. jee, ji < Afr. i (Gr1257). Wlfr. Skm. ja, Nfr. j < Ndl. Mnd. ja (ferl. Franck Et. 277, Suppl. 77). O=0/0/1/0. N=1/1/0/1. K=1/0/0/1/0.

83. lizze 'legen; liegen'. Afr. lidza 'liegen' en ledza 'legen' gearfallen ta Skm. leze, Wlfr. lizze (Sp84) en sa Sfr. lse (Gr1316ff). Nfr. Hall. laie is nijfoarming neffens notiid sg. 3 (Lo24, 118), mar sa net Hall. seede 'sizze' (Lp152f) en Moor. lade, leede. Notiid sg. ek gearfallen ta Skm. Wlfr. hy leit by Afr. ledza (Sp284), Nfr. Halligen lait (Lo24f) en sa Sfr. lait. Doetiid Skm. liech neffens Ablautsklasse V (Sp206) = Afr. *lg en sa Sfr. liech, mar Sfr. laide, Nfr. lid by ledza. Mulwurd Skm. leid by Afr. ledza (Sp284) en sa Sfr. laid, Nfr. lid, mar Wlfr. lein, Sfr. lain, Nfr. lin blykber by lidza (ferl. Lp152). Gearfetsjend: Wlfr. en Skm. hawwe yn alle funksjes mar ien foarm beholden, it Skm. yn 'e doetiid oare as it Wlfr.: O-0,5. Yn it Sfr. binne allinne yn 'e notiid de foarmen gearfallen: O-0,25, wylst it Mooringer Nfr. alle foarmen noch hat. O=0,5/0,5/0,75/1. A=0,5/0,5/0,25/0. Allinne Afr. l.dza (0,4), *lg (0,2) *lein (0,1) karakteristyk: K=0,5/0,5/0,6/0,55/0,45.

84. tsjin 'gegen'. Skm. tjin, Wlfr. tsjin < Afr. to-jnis, Sfr. jun, Nfr. iinj < Afr. jn, jn (Sp201, Gr1188). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

85. fol/ folle 'voll; viel'. Eins twa wurden (v.d.Veen 212): 1. Skm. Wlfr. fol (Sp133), Nfr. Sfr. ful (Lp94) < Afr. full, foll (Gr1385, 1412). 2. Sfr. fuul, Nfr. foole < Afr. fule (Gr1202, 1393, Lp117). Skm. fole, Wlfr. folle beynfloede troch fol (Sp133). O=0,75/0,75/1/1. A=0,25/0,25/0/0. Karakteristyk by 'viel': K=0,5/0,5/0,5/0,5/0,5.

86. meitsje 'machen'. Skm. metje, Wlfr. meitsje (Sp170, ferl. Gr1294), Sfr. moakje (Gr1386), Nfr. mge (Gr1392) < Afr. makia. O=1/1/1/1. Troch tgongen en assibilaasje: K=1/1/1/1/1.

87. man 'Mann'. Skm. Wlfr. man [m]n], Sfr. Mon, Nfr. moon < Afr. mon, man (Sp50, Lo230, Gr1180). O=1/1/1/1. Mei Oerfrysk o, mar Awfr. a (Gr1180): K=0,5/0/0/1/1.

88. oars 'anders; sonst'. Skm. eeurs, Wlfr. oars (Sp299), Sfr. uurs (Gr1388), Nfr. ouers (Lo87) < Afr. theres. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1. Ferl. 63.

89. ld 'alt'. Skm. aud, Wlfr. ld, Sfr. oold, Nfr. lj < Afr. ald (Sp308, Gr1187f, Lo133). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

90. krije 'bekommen'. Skm. kreje, Wlfr. krije < Awfr. *krgia, ferl. Sfr. krige < Afr. krge (Gr1307f). Nfr. fnj < Afr. f 'fange' (Gr1209f, Lo143, Lp149, ferl. Kramer 1996:215). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/1

91. minske 'Mensch'. Skm. minsk, Wlfr. minske < Afr. minska (Sp85, ferl. Gr1185). Sfr. Moanske < Afr. manniska (Gr1386, ferl. Gr1183ff.) en Nfr. Hall. mnske < Aefr. e (Gr1392), mar earder < mnd. mensche (Lp183). Ferl. by 78. O=1/1/1/0. N=0/0/0/1. Allinne mei a karakteristyk: K=0,5/0/0/1/0.

92. tiid 'Zeit'. Skm. Wlfr. tiid, Sfr. Tid, Nfr. tid < Afr. td (Sp260, Gr1220). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

93. dizze 'dieser'. Skm. deze, Wlfr. dizze < Afr. thisse (Sp88) en sa Sfr. disse, dsse (Gr1357). Nfr. dideer ensfh. nijfoarmings (Gr1357). O=1/1/1/0. A=0/0/0/1. K=0/0/0/0/0.

94. d 'du'. Skm. do, Wlfr. d, do, Nfr. d, Sfr. du < Afr. th (Sp139, Lo44, Gr1351). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

95. earst 'erst'. Skm. aist, Wlfr. earst, Nfr. jarst mei Afr. < Germ. ai (Sp181, Lo106). Drnjonken Sfr. eerste faaks < Afr. rest < *airist (Gr1229). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

96. doe't 'als' (Konj.). Skm. da't < Afr. th + t (sj. 22), Wlfr. doe < Mnl. (ferl. 117). Sfr. Nfr. as < Mnd. also, als 'als, wann, wenn'. O=0/1/0/0. N=1/0/1/1. K=1/0/1/0/0.

97. wurd 'Wort'. Skm. wes, Wlfr. wurd < Afr. werd (Sp107, Gr1261). Sfr. Woud, Nfr. uurd < Afr. word (Gr1200, 1388, Lo144). O=1/1/1/1. K=0,5/1/1/0/0.

98. dr't 'wo' (Konj.). Wlfr. dr't, Skm. der't < Afr. thr + t (sj. 22). Sfr. wier, weer < Afr. hwr. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1. Biltsk der't, Westfrysk deer, weer: K=1.

99. hearre 'hren'. Skm. here, Wlfr. hearre, Nfr. hiire, Sfr. heere < Afr. hra (Sp190, Lo103, Gr1233). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

100. hoe 'wie'. Skm. ho, Wlfr. hoe < Afr. h, h (Sp236), Nfr. h < Afr. h (Lo44). Sfr. woo < Mnd. w (Gr1253f: Germ. w falt Afr. t yn *hw). O=1/1/0/1. K=0/0/0/0/0.

101. jier 'Jahr'. Skm. Wlfr. jier < Afr. jr en sa Nfr. iir (Lo47, 63) en grif Sfr. Jier. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

102. meie 'mgen'. Ynfinityf Nfr. mooge, Sfr. muuge < Afr. *muga (Lp114); Skm. Wlfr. meie nijfoarme neffens mei (Sp285, O-0,2). Notiid sg. 1, 3 Nfr. mi, Sfr. mai, Skm. Wlfr. mei < Afr. mei (Lp144, Sp285) en sa sg. 2 meist. Pl. Sfr. wi muugen (mar Strukelje maien), Nfr. mooge < Afr. mugun, mugu (en eins net mei Lp114 < *mugath). Doetiid sg. 1, 3 Nfr. m < Anfr. *made en Sfr. moate neffens swakke tiidwurden nij foarme (Gr1306, Lp65, O-0,1), mar Skm. Wlfr. mocht (Sp129) < Afr. machte, mochte (Gr1305f). It mulwurd Wlfr. meien neist mocht is nij foarme (O-0,05), lykas Sfr. moat, Nfr. mt? (O-0,1). O=0,75/0,8/0,8/0,8. A=0,25/0,2/0,2/0,2. Allinne muu-, mei- karakteristyk: K=0,3/0,5/0,5/0,5/0,3. Biltsk mne mei meartals-n fan 'e preterito-presentia?

103. neat 'nichts'. Wlfr. neat < Afr. nwet; Skm. niks < Ndl. (Sp102). Sfr. niks grif < westlik Nd. nix (ferl. Knig 164). Nfr. ninte faaks < Deensk intet + ynfloed fan wurden as nn, niinj (Sj. 68). O=1/0/0/0. N=0/1/1/0. D=0/0/0/1. K=1/1/0/0/0.

104. sitte 'sitzen'. Skm. Wlfr. Sfr. sitte, Nfr. sate, Afr. sitta (Sp90, Lo150) O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

105. dyn 'dein/e'. Skm. Wlfr. dyn, Sfr. dien; din, Nfr. din; dan. Sj. 25. O=0,5/0,5/1/1. W=0,5/0,5/0/0. Ferl. 25: K=0,5/0/0/0,5/0,5.

106. lang 'lang'. Skm. lng, ferl. Wlfr. lang (Sp49, 14), dr't Afr. foar nasaal yn it Wlfr. nei a weromgien is (Gr1369). Drneist Wlfr. plaknamme Longerhou en gong neist gang, dus Afr. yn Wlfr. spjalt.Skm. lng < lang, fanwege Skm. gong. Yn it Sfr. is foar nasaal bestean bleaun: loang, Goang, mar Nfr. lung, gung mei [o], ferl. Lp108ff. O=1/1/1/1. As 87: K=0,5/0/0/1/1.

107. dochs 'doch'. Skm. tach < Afr. thach, thch (Sp52). Allyksa Sfr. daach (Gr1400) en Nfr. Hall. dach mei ferkoarte < Germ. au (Lp53), wylst Moor. duch de normale ntjouwing folget, ferl. 66. Wlfr. dch, doch(s) past hjir net yn (Sp52), dus < Mnl.? (O-1). De t yn Skm. tch is opmerklik foar wurden mei swakke klam (ferl. Gr1280f), dus dochs < Ndl. toch. (O-1). O=0/0/1/1. N=1/1/0/0. K=1/0/0/1/1.

108. hlde 'halten', Skm. haude, Sfr. hoolde, Nfr. hlje, Afr. halda, ferl. ld (89). O=1/1/1/1. K=1/1/0/1/1.

109. jy 'Sie'. Wlfr. Skm. jy is lde nominatyffoarm njonken jo (54), ferl. Sfr. ji (benammen yn pl.), Afr. i, j, y, mar Nfr. d (Gr1352). O=1/1/1/0. W=0/0/0/1. K=0/0/0/0/0 fanwegen Mnd. je, , Nnd. ji (Bning 50).

110. libben 'Leben', Skm. liwwen, Sfr. Liuend, Nfr. laawent, lwent. De foarmen mei w, u t tiidwurd *livia < Afr. libba nei analogy fan 3 sg. notiid livath, doetiid livade (Lo173 en sa Sp92). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

111. nder 'unter', Skm. eeunder, Sfr. unner, Nfr. uner < Afr. under (Sp301, Lp89). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

112. wei 'weg; her'. Skm. wooi, Wlfr. wei < Afr. subst. wei, w (Sp290). Sfr. Nfr. wch < Mnd. wech (mar ferl. Sfr. wai, 181). Nfr. jurt, Hall. huurte, huure < Anfr. *hrd (Lo134, ferl. Gr1215). Sfr. hr < Mnd. her(kumpst), ferl. Skm. hean, Wlfr. harren (Sp195). O=1/1/0/0,5. N=0/0/1/0,5. K=1/1/1/0/0,5.

113. bliuwe 'bleiben', Skm. blieuwe, Sfr. bliue, Nfr. bliwe < Afr. bilva (Sp305, Lo158). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

114. folk 'Volk', Skm. folk, Sfr. Foulk, Nfr. fljk, Afr. folk (Sp124, Lo93). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

115. sa'n 'so eine/r', Skm. so'n, Sfr. sun, Nfr. sn < Afr. sa en H56, ferl. 17. O=1/1/1/1. K=1/1/1/0/1.

116. tige 'sehr'. Skm. tiige, Wlfr. tige < Afr.; ferl. Ndl. ter dege (Sp147). Sfr. gjucht < Afr. riucht, mar yn dy betsjutting faaks < Ndd., ferl. Eastfrysk Ndd., Grinslnsk, Nhd. recht. Sfr. lip 'slim, min; tige' oerienkomstich Skm. Wlfr. liep, Ndl. leep (Spe210), mar yn in nij foarme betsjutting (ek Eastfrysk Ndd. leep 'tige'). Allegear oarspronklik Fryske wurden, dy 't in oare betsjutting krige hawwe; Afr. sre > Wlfr. sear, Sfr. seer, Nfr. siir 'pynlik'. Nfr. fli faaks < Mnd. gevellich 'passend' en ordi oerienkomstich Wlfr. aardich, sj. Skm. aadje (frjemde , Sp167). O=0,5/0,5/0,5/0. A=0/0/0,5/0. N=0,5/0,5/0/1. K=0/0,5/0,5/0,5/0.

117. doe 'da/mals'. Skm. da < Afr. th (Sp59) en sa Sfr. doo. Wlfr. doe < Mnl. doe, doen (Sp59). Nfr. jtid(s) liket in nijfoarming (ferl. Deensk dengang). O=0/1/1/0. A=0/0/0/1. N=1/0/0/0. K=1/0/1/1/0.

118. each 'Auge', Skm. ch, eich, Sfr. Ooge, Nfr. uug < Afr. ge (Sp183, Lo130). O=1/1/1/1. K=1/1/1/0/1.

119. hiel 'ganz'. Sfr. heel, Nfr. hiilj yn 'e betsjutting 'net stikken'. Foar drneist gans, gns 'alhiel' ferl. Mnd. gans. O=1/1/0,5/0,5. N=0/0/0,5/0,5. K=0/0/0/0/0.

120. nimme 'nehmen. Sfr. nieme, Nfr. naame < Afr. nima (Gr1196, Lo181). Skm. Wlfr. ynfinityf en notiid pl. nimme en notiid sg. 1 nim grif t notiid 2 en 3 sg. nimst, nimt (ferl. Sp88). O=0,7/0,7/1/0,7. A=0,3/0,3/0/0,3. Eins allinne ynfinityf en notiid pl. karakteristyk: K=0,2/0,2/0,2/0,2/0,2.

121. allinne 'allein', Skm. allene < Afr. alln (Sp101), mar Nfr. liine < Mnd. allne (Lo105) en sa dus Sfr. alleene? O=1/1/0/0. N=0/0/1/1. K=0/0/0/0/0.

122. bern 'Kind', Skm. ben, Sfr. Biden, Nfr. bjarn < Afr. bern (Sp106, Lo60). O=1/1/1/1. Al net mear Mnl. en Mnd. K=1/1/1/1/1.

123. bst 'best', Skm. bast, Sfr. bst, Nfr. beest < Afr. besta (Sp66, Lo193, Lp180). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

124. Frysln 'Friesland, [Skm. Friesk], Sfr. Frislound, Nfr. Fraschlnj, Afr. Frslond (ferl. 80). O=1/1/1/1. Fanwege -ln: K=0,5/0,5/0,5/0,5/0,5.

125. God 'Gott', Skm. God, gad, Sfr. God, Nfr. good, Afr. god (Sp118, Lo228). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

126. hn 'Hand', Skm. haun, Sfr. Hounde, Nfr. hnj, Afr. hond, hand (Sp306, Lo87). Sj. 136. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

127. hs 'Haus', Skm. hs, Sfr. Huus, Nfr. hs, Afr. hs (Sp241, Lo32). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

128. moai 'schn'. Skm. meu, Wlfr. moai, Nfr. moi < Ndl. mooi, Mnd. moi (Sp332, Lp209, rhammar 1988:114). Sfr. fluch < (M)nd. vlgge (id.118). Nfr. smuk orig. (id.114, 121). O=0/0/0/0,5. N=1/1/1/0,5. K=1/0/0/0/0,5.

129. nin 'kein/e' njonken gjin (77). Sfr. f. neen, m. naan, Nfr. f. niinj, m. nn < Afr. nn; nn (ferl. 77). O=0,5/0/1/1. N=0,5/1/0/0. K=1/1/0/1/1

130. om't/ omdat 'weil' (Wlfr. en Skm.) < Ndl. omdat? Sfr. deerum dt < Afr. ther umme thet (E3:IV.50) en faaks Nfr. ouerdt ek < Afr. O=0/0/1/1. N=1/1/0/0. K=1/0/0/1/1.

131. wurk 'Arbeit; Werk'. Skm. werk, Wlfr. wurk < Afr. werk (Sp107). Mei iere rekking Nfr. wirk (Lo66) en sa grif Sfr. Wierk. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

132. begjinne 'anfangen, beginnen', Skm. [Sfr.] beginne < Afr. bijenna, biginna (Sp98, Gr1312), mar Nfr. begane Nd. lienwurd (Lo151). Drnjonken Sfr. en Nfr. ounfange, njfnge, drom O=1/1/0,5/0. N=0/0/0,5/1. K=0/0/0/0/0.

133. fine 'finden', Skm. fiine, fine, Sfr. fiende, Nfr. fine < Afr. finda (Sp256, Lo151). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

134. heit 'Vater. Skm. Wlfr. heit is tsjuster (Sp288). Foar Sfr. Baabe ferl. Nfr. Hall. baabe (Lp20, 53), grif stammerwurd, ferl. Buma 1980 en Suahili baba. Sa faaks ek Nfr. taatje. Sfr. Foar < Mnd. vader. O=0/0/0/0. A=1/1/0,5/1. N=0/0/0,5/0. Afr. feder is kar.:K=1/0/0/0/0. Biltsk hait, Stell. heit faaks troch Wlfr. ynfloed, mar net Afr.

135. jonge 'Junge'. Skm. Wlfr. jonge (Sp132), snt 16e ieu Mnl. jongen (Franck, Et.). Sfr. Wnt, Cad. fent, Mnl. Mnd. vent < vennoot (Franck, Et.), krektlyk as Wlfr. feint (Sp290). Nfr. dring < Deensk dreng (Gr1395). Nfr. junge (Lp109) < Ndl. jongen of nhd. Junge (net Mnd.). O=0/0/0/0. N=1/1/1/0,5. D=0/0/0/0,5. K=0/0/0/0/0.

136. ln 'Land'. Skm. laun, Wlfr. ln < Awfr. u (Sp306). Sfr. Lound, Nfr. lnj < Afr. lond (Gr1388, Lo87). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

137. nij 'neu', Skm. nee, Sfr. ni, Nfr. nai < Afr. n/e (Sp270, Lo23). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

138. o 'Oh!'. Ek al Afr. o. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

139. twa 'zwei'. Afr. f. tw, m. twne mei nijer t'e genityf (Gr1361) tweer yn Sfr. twoo; twin resp. Nfr f.. tou; m. twr, wylst it Wlfr. en Skm. allinne de f. foarm bewarre hawwe. O=0,33/0,33/0,67/0,67. W=0,67/0,67/0,33/0,33. K=1/1/1/1/1.

140. alles 'alles', Skm. les < Afr. alles (Sp51f) en sa grif Sfr. alles, aal (dt). Nfr. le(n)s (Erk Petersen 10) mist yn 'e 'foart'-wurdboeken; de -n-foarm faaks < Nd. allens. O=1/1/1/0,5. N=0/0/0/0,5. K=0/0/0/0/0.

141. ding 'ding'. Afr. thing > Bogerman ting, mar Skm. Wlfr. ding is lienwurd (Sp103), lykas dan ek Sfr. Ding/en/s. It drneist foarkomende Sfr. Deel is yn dy betsjutting net Afr., likemin as Nfr. diilj, keer. O=0/0/0/0. A=0/0/0,5/0,5. N=1/1/0,5/0,5. K=0/0/0/0/0.

142. elk 'jede/r' < Afr. ellik, e(l)k en mglik ek Skm. elk (Sp186), wat ik dan ek foar Sfr. lk oannim. Nfr. ark nt < Afr. allera elk (Lo61); faaks l > r troch swakke tspraak fan l? O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

143. freegje 'fragen', Skm. friegje < Afr. frgia (Sp206) en sa grif Sfr. frigje. Nfr. frge faaks nijfoarme t it haadwurd frge 'fraach' < Nd? O=1/1/1/0. A=0/0/0/1. K=1/1/1/1/0.

144. lju 'leute, Skm. jed, Sfr. Ljude, Afr. lide, lide (Sp282, Gr1234). Nfr. fljk < Deensk folk 'lju'. O=1/1/1/0. D=0/0/0/1. K=1/1/1/1/0

145. altyd 'immer'. Nfr. ltids, (lten) < Nd. alltieds (Lp194). Afr. altd(e) is seldsum (Nauta en Parizer Hs.), mar wol al Bog. altyd(en). O=1/1/1/0. N=0/0/0/1. K=0/0/0/0/0.

146. better 'besser', Skm. batter, Sfr. beeter, Nfr. bder < Afr. betera (Sp60, Gr1186, Lo214). O=1/1/1/1. Fanwege de fokaal: K=1/1/1/0/1.

147. boer 'Bauer', Skm. bieur, Sfr. Buur, Nfr. bre < Afr. br (Sp248, Gr1225, Lo29). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

148. bringe 'bringen'. Afr. Sfr. brange neist Afr.bringe mei ld t umlautsprodukt (Gr1184). Nfr. bringe, land brene < germ. *brangjan (Lo111). Skm. Wlfr. bringe kin ek < *bringan (Sp97). O=1/1/1/1. Allinne de a-foarmen kar.: K=0,5/0/0/1/0.

149. eigen 'eigen'. Skm. ooin < Awfr. in, Afr. ain (Sp294) en sa Sfr. oain, Nfr. in. Afr. gin is selden, drom Wlfr. eigen < Ndl.; ferl. Bogerman ayn. O=0/1/1/1. N=1/0/0/0. K=1/0/1/1/1.

150. gau 'schnell'. Skm. Wlfr. gau mei Awfr. u: Afr. g (Sp310) yn glk. En sa grif Sfr. gaau, Nfr. gau. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0 fanwege Ndl. gauw.

151. hear 'Herr'. Skm. heer, Wlfr. hear, Sfr. Heer, Nfr. hiire < Afr. hra (Sp192, Lo123, Ef265f). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

152. heech 'hoch', Skm. hch, Sfr. hooch, Nfr. huuch < Afr. hch (Sp184, Gr1387, Lo129). O=1/1/1/1. K=1/1/1/0/1.

153. hert 'Herz'. Skm. hets, Wlfr. hert(e) < Afr. herte (Sp106). Sfr. Haat, Nfr. hart < Nnd.? (Gr1384, Lo59, Lp9). O=1/1/0/0. N=0/0/1/1. K=1/1/1/0/0

154. lyk 'gleich'. Skm. gelyk is ld lienwurd (Sp259) en sa grif alle foarmen mei g(e)-, dy't yn it Skm., Sfr. en Nfr. foarkomme neist lyk, lik, lik. O=1/0,5/0,5/0,5. N=0/0,5/0,5/0,5. K=0/0/0/0/0.

155. lyts 'klein'. Skm. lytj, Wlfr. lyts < Afr. ltik, littik (Sp258) en Sfr. littek, Nfr. latj. O=1/1/1/1. Fanwege fokaal (ferl. Mnd. luttik, Mnd. luttic): K=1/1/1/1/1.

156. nee 'nein'. Skm. Wlfr. nee is jong lienwurd (Sp200). Sfr. noa grif < Afr. n en sa Nfr. nn mei faaks Nd. ynfloed. O=0/0/1/0,5. N=1/1/0/0,5. De a-foarmen binne kar.: K=1/0/0/1/0,5.

157. prate 'reden'. Skm. Wlfr. prate (Sp161), Sfr. baale (Kramer 1983, Hoekema 1989), Nfr. snke hawwe Afr. spreka t 'e sintrale betsjutting ferkrongen en binne grif lienwurden. O=0/0/0/0. N=1/1/0/1. D=0/0/1/0. K=0/0/0/0/0.

158. taal 'Sprache'. Skm. Wlfr. taal < Afr. tale (Sp161) en sa grif Sfr. Toal. Nfr. sprke < lde (Lo46), mar Sfr. Sproake < Mnd. sprake. O=1/1/0,5/1. N=0/0/0,5/0. K=0,5/0/0/0/1.

159. allegearre 'alle, jedermann'. Skm. legerre, Wlfr. allegearre < Afr. [al(le)] gader (Sp172, Gr1426). Sfr. aal(e) (Gr1390) ferl. Afr. W. alle. Nfr. altumle komt oerien mei Mnd. altomale, Mnl. altemale. O=1/1/1/0. N=0/0/0/1. Mnl. Mnd. al(le)gader: K=0/0/0/0/0.

160. hoe't 'wie' (Konj.). Skm. ho't, Wlfr. hoe't grif < Afr. h , h + t (sj. 22), Nfr. h < Afr. h en Sfr. woo < Mnd. w (sj. 100). O=1/1/0/1. N=0/0/1/0. K=0/0/0/0/0.

161. jin; jins 'sich; sein- (bei:' man'). It fnw. Wlfr. jin, Skm. ien grif < Afr. telwurd n. Sa Sfr. aan < Afr. n, mar drnjonken sik. Nfr. huum is nijfoarming t hwa (sj nrs. 48,195). It besitlike jins, iens kin ek ld wze. Sfr. drfoar sien, sin. O=1/1/0,4/0. A=0/0/0,3/1. N=0/0/0,3/0. De a-fokaal en huum/s kar.: K=0,5/0/0/0,4/1.

162. krekt 'genau'. Skm. Wlfr. krekt < net-Germ. lienwurd (Sp80) en sa Sfr. just, akroat, Nfr. jst (Lp201). Foar Nfr. nau ferl. Mnd. nouwe. O=0/0/0/0. N=0/0/0/0,5. D=1/1/1/0,5. K=0/0/0/0/0.

163. mem 'Mutter'. Skm.Wlfr. mem is nijfoarming (Sp84) en sa Sfr.Mme, Nfr. mam yn tsjinstelling ta Afr. mder. O=0/0/0/0. A=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

164. sels 'selbst', Skm. salm, Sfr. slwen, Nfr. seelew, Afr. self, selva, selwm. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

165. sette 'setzen', Skm. satte, Sfr. stte, Nfr. seete, Afr. setta. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

166. sokke/n 'solche', Skm. sok/ke, Sfr. suk/ke, Nfr. suk/en, Afr. sullik, suk, sulk, s lik. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

167. stik/ken 'Stck; kaputt'. Skm. stok ld lienwurd (Sp126) en sa Sfr. Stuk, Nfr. stuk (Lp105, 113). Wlfr. stik < Afr. stekk (Sp). O=1/0/0/0. N=0/1/1/1. K=1/1/0/0/0. Biltsk stikken, Westfrysk stik: K=1.

168. leauwe 'glauben', Skm. leeuwe, Sfr. leeue, Nfr. liiwe, Afr. lva. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

169. dei 'Tag'. Skm. dei, Sfr. Dai, Nfr. di, Afr. dei, d. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

170. dus 'also'. Wlfr. Skm. dus en Sfr. alsoo, Nfr. ls komme neffens de foarm oerien mei mei Afr. thus; alsa yn wat oare betsjuttings. Ik nim hjir kontinuteit oan: O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

171. efkes 'einen Augenblick' (eben). Nfr. iwen mei lde (Lo68), Sfr. iuen mei lde , i (Gr1387) < Afr. even, iven. Wlfr. Skm. efkes, even kin ek < Ndl., mar hjir nim ik Afr. oarsprong oan: O=1/1/1/1. Mei i-fokaal kar.: K=0,5/0/0/1/0.

172. jild 'Geld'. Wlfr. Skm. jild, Sfr. Jild < Afr. jeld (Sp277). Nfr. giilj < Alddeensk giald (Lp123). O=1/1/1/0. D=0/0/0/1. K=1/1/1/1/0

173. f 'ab'. Skm. oof, Wlfr. f mei oare rekking as Sfr. ou, Nfr. ouf < Afr. of (Sp221, Gr1188, Lo94). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0. De foarm of wiist op Fryske oarsprong (Remmers 3:151ff.), mar is fanwegen Mnl. Mnd. af, of net karakteristyk Frysk; of is ek tige algemien yn ndl. streektalen (WNT nder af Supp.).

174. rjocht 'recht'. Skm. jocht; jochtich, Sfr. gjucht, Nfr. rucht (Lp139) < Afr. riucht. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

175. sin 'Laune'. Wlfr. Skm. sin, Sfr. Sin, Nfr. san < Afr. sin (Lo151, Gr1195). Sfr. Lune, Nfr. lne < lde (Lp27), mar net Afr. oerlevere; drom faaks < Mnd. ln(e). O=1/1/0,5/0,5. N=0/0/0,5/0,5. K=0/0/0/0/0.

176. snder 'ohne', Skm. sonder, Sfr. sunner, Nfr. suner < Afr. sunder (Sp131, Lp89). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

177. wrld 'Welt', Sfr. Waareld, Nfr. wrl < Afr. wrald, warld (Sp195, Lo134, fer. Gr1253). Skm. wereld mei frjemde (Sp). O=1/0/1/1. N=0/1/0/0. K=1/1/0/1/1

178. drom 'darum', Skm. derom, Sfr. deerum/e, Nfr. deeram, Afr. therumbe. Nfr. am < *umbi mei i-umlaut (Gr1204, Lo155). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

179. Fries 'Friese'. Skm. Wlfr. Fries < Afr. Frsa (Sp208) en sa Sfr. Frise, Nfr. frasche. Sj. 80. O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

180. harren 'sie; ihnen; ihre'. Wlfr. harren < Afr. heren (ferl. 26); Sfr. him < Afr. himmen (K-0,5), Nfr. jam < Afr. hiam en Nfr. ja < nom. hia (sj. by Sjlin 1969:34f.). Foar de besitlike foarmen sj. 26. De Skm. ferlerne -en rekkenje ik op -0,5. O=1/0,5/1/1. W=0/0,5/0/0. K=1/1/1/0,5/0.

181. hinne 'hin'. Skm. hanne < Mnl. Mnd. henne (Sp62) en sa grif Wlfr. hinne, Nfr. haane. Sfr. wai bewarret hjir in Fryske foarm (sj. 112). O=0/0/1/0. N=1/1/0/1. K=0/0/0/0/0.

182. holle 'Kopf', Afr. hved, hfd, hud. Skm. hle, Wlfr. holle (Sp119); faaks ferbn mei Sfr. Hulle 'hompe fleis'. Sfr. Kop grif < Mnd. kop, mar al Afr. (E1,2,3) neist haud > Nfr. hood (Lo219, Lp143); ferl. Wlfr. haad, Sfr. Haud 'dwersslatte fan harke'. O=0/0/1/1. A=1/1/0/0. K=1/0/0/0/1.

183. let 'spt', Skm. lat grif < Afr. let. Nfr. ls < *lete (Lo214) en sa Sfr. leet. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

184. master 'Meister'. Skm. mester, Wlfr. master < Afr. master, mester (Sp181). Nfr. mister < Mnd. (Lp148). Drnjonken Sfr. Koaster 'skoalmaster' < Mnd. koster. O=1/1/0,5/0. N=0/0/0,5/1. Allinne a-fokaal kar.: K=0,5/1/0/0/0.

185. nea 'nie'. Wlfr. nea < Afr. n, mar Skm. neuit < Ndl. nooit (Sp334), lykas Sfr. nooit. Sfr. nie < Nhd. en silrge nit < Nd. (rhammar 1969:84). Foar Nfr. uler ferl. Deensk aldrig. O=1/0/0/0. N=0/1/1/0. D=0/0/0/1. K=1/1/0/0/0.

186. tusken 'zwischen'. Wlfr. tusken, Skm. twisken mei frjemde -n (Sp94) en ek tus- grif Ndl. ynfloed. Sfr. twiske, Nfr. twasche < Afr. twiska (Lo149, Lp103). O=0,3/0,5/1/1. N=0,7/0,5/0/0. K=1/0,3/0,5/1/1. Westfrysk tusken, twiske: K=0,5.

187. wr't 'wo' (Konj.), Skm. wer't, Sfr. wier, Nfr. weer, Afr. hwer. O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1. Biltsk wer't, Westfrysk weer: K=1.

188. wiif 'Frau'. Skm. wyf, Sfr. Wiu, Nfr. wf, Afr. wf. Drnjonken faak Sfr. Moanske grif < Wiumoanske. O=1/1/0,5/1. A=0/0/0,5/0. K=0/0/0/0/0.

189. ein 'Ende'. Skm. ieun, Wlfr. ein < Afr. enda (Sp304). Sfr. Eende, Nfr. iinje < Afr. ende (Gr1162, Lo112). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

190. jn 'Abend'. Skm. jaune, Wlfr. jn < Afr. vend, iuvn (Sp314); Sfr. iwend, Nfr. een < Afr. vend (Gr1217, 1386, 1394). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1.

191. ljocht 'Licht; hell'. Skm. jiet < Afr. *ljecht, ljcht; Wlfr. ljocht < Afr. *liucht < Verb. (for)ljuchta (Sfr. ljuchte) (Sp278). Nfr. jchte, Sfr. eigsw. ljoacht < Afr. licht (Lp126, Sp278). Sfr. hw. Lucht < Mnd. Lucht? O=1/1/0,5/1, N=0/0/0,5/0. K=1/1/1/0,5/1.

192. och 'ach'. Och ensfh. yn it Afr. net fn en drom op formele grnen O=0/0/0/0. N=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

193. plak 'Platz, Stelle; Flecken'. Skm. Wlfr. plak < Ndl. (Sp54). Sfr. Steede, Nfr. st < Afr. stede (Gr1186, Lo216). O=0/0/1/1. N=1/1/0/0. K=0/0/0/0/0.

194. stil 'still'. Skm. Wlfr. Sfr. stil, Nfr. stal grif < Afr. stille (mist by Spenter en Lfstedt). O=1/1/1/1. K=0/0/0/0/0.

195. wa 'wer'. Skm. Wlfr. wa < Afr. hw (Sp169). Nfr. huum < Afr. datyf hwm (Gr1358). Sfr. wl < *wlk (Gr1358), ferl. Afr. hwelik 'hokker'. Earder < Mnd. wel < welk (Lasch 220), ferl. 100. O=1/1/0/1. N=0/0/1/0. K=1/1/1/0/1.

196. wier 'wahr'. Sfr. Wlfr. wier, Sfr. weer, Nfr. wr < Afr. wr (Sp207, Gr1215). O=1/1/1/1. K=1/1/1/1/1. Westfrysk waar, weer: K=0,5.

197. wylst 'whrend' (wurdfrekwinsje 464). By Wlfr. wilens, Skm. wyl, wylens, Sfr. wlst, Nfr. wilert, wilt giet it grif om Afr. hwle mei efterheaksels. O=1/1/1/1. Ferl. Mnd. wlt: K=0/0/0/0/0.





LITERATUER

Nils rhammar (1969), Die friesischen Wrter fr 'Rad' ('Wheel'). Yn: Kopenhagener Germanistische Studien 1 (= Festschrift Peter Jrgensen, Kopenhagen), s. 35-84.

rhammar 1984, 73. Friesisch/Deutsch. Yn Werner Besch, Oskar Reichmann, Stefan
Sonderegger [tj.] Sprachgeschichte, ein Handbuch zur Geschichte der deutschen Sprache und ihrer Erforschung. Berlin-New York. S. 930-938.

N.R. rhammar (1988), Zur Rekonstruktion des altfriesischen Lexikons mit Hilfe der neufriesischen Dialekte. Yn: Philologia Frisica anno 1988, Ljouwert 1989. Side 94-128.

Bende Bendsen, Die nordfriesische Sprache nach der Moringer Mundart, Leiden 1860. Neiprinte Walluf 1973.

Henk Bloemhoff, Zwaantje Kuiters-Keizer, Geert Lantinga, Kursus Stellingwarfs veur beginners, Oosterwoolde 1990.

Gosse Blom, Hylper wurdboek, Ljouwert 1981.

T.J. de Boer, Reyner Bogerman's Friesche Rijmspreuken yn: De Vrije Fries, IX (1900): 205-279.

J.B. Boersma, De Friesche oorkonden uit het archief van het St. Anthony-Gasthuis te Leeuwarden II, Amsterdam 1939. [sitearre neffens Spenter 1968].

Bogerman= de Boer.

H. Bollmann (1942), Mundarten auf der Stader Geest, Schriften des Niederschsischen Heimatbundes e.V., Neue Folge Bd. 3, Oldenburg,

Bning (1941), Plattdeutsches Wrterbuch fr das Oldenburger Land, Oldenburgische Forschungen H7, Oldenburg, 153s.

H. Book en H. Taubken, Hmmlinger Wrterbuch auf der Grundlage der Loruper Mundart, Sgel 1993.

C. vanBree, Leerboek voor de historische grammatica van het Nederlands. Groningen 1977.

W.J. Buma, Wurdsneuperijen 68,' beppe', Us Wurk 29 (1980:13).

Otto Buurmann, Hochdeutsch-plattdeutsches Wrterbuch. Band 12, Index. Neumnster, 1975.

H.S. Buwalda e.o., Woordeboek fan't Bildts, Ljouwert 1996.

Cad=Erich Knig (1911, tj.), Johann Cadovius-Mller, Memoriale lingu Frisic, Norden und Leipzig.

Gnther Drosdowski/ Paul Grebe, Duden Etymologie, Mannheim 1963.

Ef=Siebs 1889.

H.G. Ehrentraut, "Mittheilungen aus der Sprache der Wangeroger", tj. A.P. Versloot, Ljouwert/ Aurich 1996.

D. Fokkema sr., Beknopte Spraakkunst van het Schiermonnikoogs, Leeuwarden 1959.

D. Fokkema sr., Wezzenlist fan it Schiermonnikooogs, Ljouwert 1968.

Johannes Franck, Mittelniederlndische Grammatik, 1910. Neiprinte Arnhem 1967.

Franck/ van Wijk, Etymologisch Woordenboek der Nederlandse taal, 's Gravenhage 1912.
mei C.B. van Haeringen, Supplement 1936.

Gr=Theodor Siebs 1901.

K. Heeroma, Friese Dialectologie yn: Philologia Frisica 1959:79-88.

Teake Hoekema/V.Tams Jrgensen, Deens-Frysk wurdboek/Frisisk-Dansk ordbog, Groningen 1968.

Teake Hoekema, Lnfrysk - Skiermuontseager wurdlist c.a., Grins 1979.

Teake Hoekema (1989), Fjouwer wurdstdzjes: 3. Sealter baarle 'prate', Us Wurk 38 (1989), s. 55-63 en 39 (1990),s.144-146.

F. Holthausen, Altfriesisches Wrterbuch, Heidelberg 1925.

V.Tams Jrgensen, Frasch-Tjsch-Dnsch Uurdebk, Hsem 1955.

Friedrich Kluge, Urgermanisch, Grundri der germanischen Philologie3 (tj. H. Paul), Bd. 2 Straburg 1913.

Friedrich Kluge/ Walter Mitzka, Etymologisches Wrterbuch der deutschen Sprache21, Berlin-New York 1975.

G. Knop, De spraakkunst der Terschellinger dialecten, Assen 1954.

Werner Knig (1978), dtv-Atlas zur deutschen Sprache, Mnchen.

P. Kramer (1992), Ni Seelter Woudebouk I, A-E, Elst.

P. Kramer, Dtsk-Seeltersk, provisoriske Woudeliste, Mildaam 1995.

P. Kramer (1996), Doppelformen bei einsilbigen Verben im Friesischen', yn Adeline Petersen en Hans F. Nielsen (red.), A Frisian and Germanic Miscellany. Published in Honour of Nils rhammar on his Sixty-Fifth Birthday, 7 August 1996. Odense, pp. 213-222. [NOWELE, vol. 28/29].

P. Kramer, Elektroanyske wurdlist op Stellingwerfske teksten.

K. ter Laan, Nieuw Groninger Woordenboek, Groningen 1929, neiprinte 1974.

Agatha Lasch, Mittelniederdeutsche Grammatik, Halle a.S., 1914.

H. Janssen e.o., Lesebouk foar Seelterlound. Yn General Anzeiger, (West)rhauderfehn 1953-1965.

Lo=Ernst Lfstedt (1928), Die nordfriesische Mundart des Dorfes Ockholm und der Halligen I, Lund, XXIV + 255 s. Diss.

A. van Loey, Middelnederlandse spraakkunst6, I. vormleer. Groningen 1969.

Lp=Ernst Lfstedt (1931), Nordfriesische Dialektstudien, Lund/ Leipzig, 310 s. [Diel 2 fan Lfstedt (1928)].

Jens Lorenzen, Deutsch-Halligfriesisch, ein Wrterbuch. Brist/Bredstedt 1977.

August Lbben/ Christoph Walter, Mittelniederdeutsches Handwrterbuch. Norden/Leipzig, 1888, neiprinte Darmstadt 1965.

G. Meerburg, Wurdboek Midfrysk - Noardfrysk, Ljouwert [1951].

Johann Friedrich Minssen (1854), Mittheilungen aus dem Saterlande, Friesisches Archiv 2., S.135-227. Neiprinte Wiesbaden 1967.

Johann Friedrich Minssen (1965), Mittheilungen aus dem Saterlande, 2. Bd., Ljouwert.

Boy P. Mller, Sl'ring Uurterbk. Hamburg 1915. Neiprinte Walluf 1973.

G.A. Nauta, Oudfriesche woordenlijst, Haarlem 1926.

Jan Pannekeet, Westfries woordenboek, Wormerveer 1984.

Erk Petersen, Deutsch-friesisches Wrterbuch, Foriining for natinale Frashe, Risum/Lindholm [1974].

Siemon Reker, Zakwoordenboek Gronings-Nederlands, Nederlands-Gronings, tweede herziene druk, Staalboek Veendam 1989. ISBN 90-72938-05-4.

Arend Remmers (1993), Wrterbuch der ausgestorbenen ostfriesischen Dialekte, [Manuskript], Schwelm.

Arend Remmers (1994), Zum ostfriesischen Niederdeutsch (I), Jahrbuch des Vereins fr niederdeutsche Sprachforschung 117, s. 130-168.

Arend Remmers (1995), Zum ostfriesischen Niederdeutsch (II), Jahrbuch des Vereins fr niederdeutsche Sprachforschung 118, s. 211-244.

Arend Remmers (1996), Zum ostfriesischen Niederdeutsch (III), Jahrbuch des Vereins fr niederdeutsche Sprachforschung 119, s. 141-177.

K. Freiherr von Richthofen, Altfriesisches Wrterbuch, Gttingen 1840. Neiprinte Aalen 1970.

A. Sassen, Het Drents van Ruinen, Assen 1953..

Hermann Schnhoff, Emslndische Grammatik, Heidelberg, 1908.

Theodor Siebs, Zur Geschichte der englisch-friesischen Sprache, Tbingen 1889. Neiprinte Wiesbaden 1966. (Ef).

Theodor Siebs (1901), Geschichte der friesischen Sprache2, Grundri der germanischen Philologie2 (tj. H. Paul), Bd. II:2 Straburg, s. 1152-1464. (Gr).

Bo Sjlin, Einfhrung in das Friesische, Sammlung Metzler, Stuttgart 1969.

Bo Sjlin e.o., Frasch Uurdebk, Neumnster 1988.

Sp=Arne Spenter, Der Vokalismus der akzentuierten Silben in der Schiermonnikooger Mundart, Kopenhagen 1968.

Cirk Heinrich Strenburg, Ostfriesisches Wrterbuch, Aurich 1857.

K.J. van der Veen, Frekwinsjendersyk yn it Frysk. Yn: N.R. rhammar e.o., Miscellanea Frisica [earebondel prof. Miedema], Assen 1984.

J. Verdam, Middelnederlandsch handwoordenboek. 's-Gravenhage, 1949.

Jan de Vries/ F. de Tollenaere, Nederlands Etymologisch Woordenboek3, Leiden 1992.

Ommo Wilts, Friesische Formenlehre in Tabellen, V, Bkingharde, Matthiesen Verlag, Husum 1995. ISBN 3-7868-0510-5.

WNT= Woordenboek der Nederlandse Taal op CD-ROM, Leiden 1995.

W. Ziesemer, Nordfriesischer Katechismus in Strander und Fhringer Mundart yn: Jahrbuch des Vereins fr niederdeutsche Sprachforschung, XLVII, Norden u. Leipzig 1921.



P. Kramer, 24-2-2000, Hoefry7/a.wpd